දකුණු දිශාභිමුඛව පිටත්වන පෙරහර දළදා වීදිය (වෝඩ් වීදිය), ඊ.එල්. සේනානායක වීදිය, (කොටුගොඩැල්ල වීදිය) ඔස්සේ රජ වීදියෙන් ඉහළටවිත් ගෙවදීමට නියමිතය.
http://sinhala.news.lk/news/entertainment/item/3543-2014-08-03-16-29-53
Sri Lanka Broadcasting Corporation
The Sri Lanka Broadcasting Corporation (SLBC): ශ්රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාච: இலங்கை ஒலிபரப்புக் கூட்டுத்தாis the oldest radio station in South Asia, and was founded as Colombo Radio in 1925.ration.
Sinhala National Service
Sinhala National Service also known as Swadeshiya Sevaya is Sinhala radio channel manage by Sri Lanka Broadcasting Corporation (SLBC)
This is default featured slide 3 title
Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.This theme is Bloggerized by Lasantha Bandara - Premiumbloggertemplates.com.
This is default featured slide 4 title
Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these sentences with your own descriptions.This theme is Bloggerized by Lasantha Bandara - Premiumbloggertemplates.com.
Handa (SOUND) හඬ
Quarterly Magazine. Now Available.RS100.Published by Sri LAnka Broadcasting corporation. Edited by THILAKARATHNA KURUWITA BANDARA
Showing posts with label බෞද්ධ. Show all posts
Showing posts with label බෞද්ධ. Show all posts
Tuesday, August 5, 2014
තොරතුරු දැනගෙන හරබර... නරඹමු දළදා පෙරහැර...
හේමමාලා කුමරිය සහ දන්ත කුමරුන් විසින් දළදා වහන්සේ ශ්රී ලංකාවට වැඩම කරවීමෙන් පසු ශ්රී ලංකාවේ දළදා පෙරහැර පුරාණය ආරම්භ වන්නේ අනුරාධපුර යුගයේ කිත්සිරි මේඝවණ්‌ණ (ක්‍රි. ව. 301 - 328) රාජ්‍ය සමයේය. එතැන් පටන් වාර්ෂිකව අනුරාධපුර යුගයේදී මහත් උත්කර්ෂවත් අන්දමින් දළදා පෙරහැර පවත්වා තිබේ.
අනතුරුව පොළොන්නරු රජ සමයේ පළමුවැනි පරාක්‍රමබාහු රජු (ක්‍රි. ව. 1150 - 1186) විසින්ද දළදා පෙරහැර පවත්වන ලද බව ඉතිහාසයේ සඳහන්ය. තවද දඹදෙණිය, යාපහුව, කුරුණෑගල, ගම්පොළ හා කෝට්‌ටේ යුගයන් හිදී ඇතු පිට රිදීමුවා, රන්මුවා, කරඬු වැඩම කළ බව පෙරහැර වංශකථාව පෙන්වා දෙයි.
එය මහනුවර ඇසළ මංගල්‍යය ලෙස සමාජ ගතවන්නේ ක්‍රි. ව. 1592 සෙංකඩලගලපුර රාජ්‍යයට පත් පළමුවැනි විමලධර්මසූරිය රජතුමාගේ පාලනයත් සමඟය. දෙල්ගමුව රජමහා විහාරයේ සඟවා සිට දළදා හාමුදුරුවන් මහනුවරට වැඩමවා එතැන් සිට නුවර යුගයේ දළදා පෙරහැර ආරම්භ කිරීමට පළමුවැනි විමලධර්මසූරිය රජතුමා මූලිකත්වය ගත්තේය. ඒ අනුව මේ දිනවල පැවැත්වෙන්නේ ශ්රී ලංකාවේ එක්‌දහස්‌ හත්සිය (1700) වැනි සිරි දළදා පෙරහැරය. මෙය මහනුවර පැවැත්වෙන හාරසිය විසිවැනි (420) පෙරහැර වෙයි.
පසුගිය 23 වැනිදා සිට 27 වැනිදා දක්වා කුඹල් පෙරහැර පැවැති අතර (පළමුවන දින කුඹල් පෙරහැර නැරඹීමෙන් කුඩා දරුවන්ගේ ඇස්වහ කටවහ දොස් දුරුවෙන බවට විශ්වාසයක්‌ පවතී.) 28 වැනිදා සිට අගෝස්‌තු පළමුවැනිදා දක්වා රන්දෝලි පෙරහැර පැවැත්වෙයි. එයිනුත් අගෝස්‌තු පළමුවැනිදා පැවැත්වෙන පෙරහැර හඳුන්වනු ලබන්නේ මහා රන්දෝලි පෙරහැර ලෙසිනි.
එය නිමිතිකරගෙන ශ්රී දළදා මාළිගාව මගින් '1700 පෙරහරක පෙළහර' නමින් කෘතියක්‌ නිකුත් කර තිබේ.
මල්වතු, අස්ගිරි මහා නාහිමිවරුන්ගේ අනුශාසනා පරිදි ප්‍රදීප් නිලංග දැල දියවඩන නිළමේතුමන්ගේ මගපෙන්වීම යටතේ දළදා මාළිගාවේ මාධ්‍ය හා විශේෂ ව්‍යාපෘති අධ්‍යක්‍ෂ ක්‍රිෂාන්ත හිස්‌සැල්ල මහතාගේ මෙහෙයවීමෙන් කිසිදු ව්‍යාපාරික අරමුණකින් තොරව මෙය නිකුත්කර තිබේ. ක්‍රිෂාන්ත දයානන්ද මහතා මෙහි ප්‍රධාන කර්තෘ පදවිය හොබවන අතර, මහින්ද කුමාර දළුපොත මහතා නියෝජ්‍ය කර්තෘ පදවිය උසුලයි. සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය මහින්ද පතිරණ සහ කේ. මීගහකුඹුර යන මහත්වරු සෙසු කර්තෘ මණ්‌ඩල සාමාජිකයෝය. මෙය වසර 10 - 15 ක පර්යේෂණාත්මක හා ග්‍රන්ථ පරිශීලනයක ප්රතිඵලයක් බව ඔවුහු කීහ. ගිය වසරේදී දළදා මාළිගාවෙන් මෙවැනි කෘතියක්‌ නිකුත් කෙරිණි. එවැනි පසුබිමක්‌ යටතේ යළිත් කෘතියක්‌ නිකුත් කරන්නේ ඇයි දැයි අපි මෙහි ප්‍රධාන කර්තෘත්වය දරන ක්‍රිෂාන්ත දයානන්ද මහතාගෙන් විමසුවෙමු.
"ගිය වර කෘතියට දළදා මාළිගාවේ පුද සිරිත්, චාරිත්ර වාරිත්‍ර, දළදා සංස්කෘතිය ඇතුළත් කෙරුණේ නෑ. මෙවර ඒවා ඇතුළත්. ඒ වගේම සෙංකඩගල රාජධානියේ පෞරාණික උරුමය හා ඒ හා බැඳුණු සිද්ධාන්ත ගැනත් ඇතුළත් කර තිබෙනවා. ඒ වගේම පෙරහැරේ ඇති ඇතැම් සංස්‌කෘතිකාංග ගිය වර ඇතුළත් කෙරුණේ නෑ. නමුත් මෙවර පෙරහැරේ සෑම සංස්‌කෘතිකාංගයක්‌ ගැනම සිංහලෙන් මෙන්ම ඉංග්‍රීසියෙනුත් පැහැදිලි කර තිබෙනවා. මෙහිදී දළදා පෙරහැරේ සම්ප්‍රදාය නිවැරදිව ඡායාරූප සහිත වාර්තා කරනවා විනා අපගේ පෞද්ගලික මතවාද කිසිවක් ඇතුළත් කර නෑ" යෑයි දයානන්ද මහතා කීවේය.
ඔහු "පෞද්ගලික මතවාදයන්" ලෙස වැකියක්‌ සඳහන් කිරීම තරමක්‌ සංකීර්ණය. එනිසා අපි ඒ ගැන යළි ප්‍රශ්න කෙරුවෙමු.
"ඇතැම් විද්වතුන් හා නොමේරූ දැනුමක්‌ ඇති අය මෙම උතුම් සංස්‌කෘතිකාංගය ගැන තමන්ගේ පෞද්ගලික මතවාද සමාජගත කිරීම නිසා අද සියයට අසුවක්‌ පමණ ඇත්තේ වැරැදි නිර්වචනයන්. ඔවුන් එක් එක් සංස්‌කෘතිකාංග ගැන තමන්ට හිතෙන දේවල් සමාජ ගත කර තිබෙනවා. නමුත් ඒවා දළදා සම්ප්‍රදායට අනුව ඇත්ත නෙවෙයි. ඒ වගේම විද්යුත් මාධ්‍යයන් හරහාත් මෙම සංස්‌කෘතිකාංගයන්ට වැරදි අර්ථකථන සපයනවා. මෙම තත්ත්වය වහාම නිවැරදි කර සැබෑ දළදා සාම්ප්‍රදාය අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් සුරක්‌ෂිත කිරීමත් අපේ අරමුණක්‌.
පෙරහැරට දායකත්වය දක්වන ශිල්පීන්ට වර්තමානයේදී නිවැරැදි ඇගයීමක්‌ ලැබෙනවා ද යන්න සැකසහිතයි. ඒ නිසාම අලුත් පරපුර පරම්පරාවෙන් එන කලා උරුමයන් පසෙක ලා වෙනත් වෘත්තීන්ට යොමුවෙලා තිබෙනවා. මෙය ෙ€දනීය තත්ත්වයක්. එම නිසා ඒ ශිල්පීන්ට නිසි වටිනාකමක්‌ දිය යුතුය යන සමාජ වටපිටාවක්‌ ගොඩනැගීමත් අපේ අරමුණක්‌. මේ කෘතියට වැඩිහිටි සහ බාල පරම්පරාවේ ශිල්පීන්ගේ ඡායාරූප ඇතුළත් කර ඔවුන් දිරිමත් කර තිබෙනවා.
අනිත් කාරණය තමයි සංචාරක මගපෙන්වන්නන් මෙම උතුම් සංස්‌කෘතිකාංග ගැන විදේශිකයන්ට කරුණු කියන්නේ තමන් දන්නා සරල ඉංග්‍රීසියෙන්. එවිට ජාත්‍යන්තරයේ මේ ගැන හැදෙන්නේ විකෘති මතයක්. ඒ නිසා අපි කන්ද උඩරටට බැඳුණු වචනවලට ඉතාම සමීප අර්ථය දෙන ඉංග්‍රීසි වචන යොදාගෙන අදාළ පරිවර්තනයන් කර තිබෙනවා. මෙහිලා කථිකාචාර්ය මහින්ද පතිරණ මහතා දැක්‌වූ කැපකිරීම අගය කළ යුතුයි.
පසුගිය වසරවලදී අපි දුටුවා රූපවාහිනි නාළිකාවලින් පෙරහැර විකාශය කිරීමේදී නොගැළපෙන ලෙස සිද්ධීන් සම්බන්ධ කරන ආකාරයක්. ඒ නිසා මෙවර පෙරහැර රූපගත කරන්නේ දළදා මාළිගාවෙන්. එය රූපවාහිනී නාලිකාවලට නොමිලේ ලබා දෙන්න කටයුතු කර තිබෙනවා. එමෙන්ම මෙම පොත මුදලට අලෙවි නොකළත් දළදා වහන්සේ ගැන හැදෑරීමක්‌ කරන ඕනෑම අයෙකුට මාළිගාව හා සම්බන්ධ වීමෙන් තමන්ට අවශ්‍ය සියලුම තොරතුරු ලබාගත හැකියි."
'දළදා පෙරහැරේ දියකැපීම' යන මතවාදය ගැනත් අපි ඔහුගෙන් ඇසුවෙමු.
මේක කරුණු පටලවා ගැනීමක්‌. බුදුන් උදෙසා කරන පූජාවන්ගේ දිය කැපීමක්‌ නෑ. එය සිදු කෙරෙන්නේ නාථ, විෂ්ණු, කතරගම, පත්තිනි යන සිව්මහා දේවාලවලයි.
අපේ කෙරෙන්නේ මහා රන්දෝලි පෙරහැරෙන් පසු (මෙවර අගෝස්‌තු 1 දා අලුයම) කරඬුන් වහන්සේ මාළිගා පරිශ්‍රයට ගෙවදීමෙන් පසු දළදා වහන්සේ වැඩ සිටි කුටියේ තැන්පත් කර ගිලන්පස පූජාවක්‌ පැවැත්වීමයි. පෙරහැර නිල වශයෙන් අවසන් වන්නේ එවිටයි. පසුව රාත්‍රි එකට පමණ ගෙඩිගෙය විහාරයට කරඬුවහන්සේ වඩම්මවා එහි පැය දොළහක්‌ තැන්පත් කර තිබෙනවා. එසේ කරන්නේ දන්ත ධාතුන් වහන්සේ දෙල්ගමුවේ සිට නුවරට රහසිගතව වැඩම වූ පළමු දවසේ රෑ බෝවූ හෙයින් ආරක්‌ෂාව පිණිස එදා ගෙඩිගේ විහාරයේ රැය පහන්කර තිබෙන නිසයි. ඊට කෙරෙන ගෞරවයක්‌ විදියටයි මෙය සිදු කෙරෙන්නේ. පසුදා දහවල් (මෙවර අගෝස්‌තු 2 දා) පෙරහැරකින් පැමිණ යළිත් කරඬුන් වහන්සේ දළදා මාළිගාව වෙත වඩම්වනවා. එයයි සම්ප්‍රදාය. මෙය හැඳින්වෙන්නේ දවල් පෙරහැර ලෙසයි.
"එතකොට පෙරහැර පෙළ ගැසෙන්නේ මොන විදියටද?" අපි දයානන්ද මහතාට අවසන් ප්‍රශ්නය යොමු කළෙමු.
පෙරහැර අවසර පැතීම (- පෙරහැර පිටත්වීමට පෙර මාළිගාවේ පෙරහැර හා සම්බන්ධ සියලුම නිලයන් දියවඩන නිලමේතුමාගෙන් අවසර ගත යුතුය. කාරියකෝරාළ, ගජනායක, කපුරාලවරු, ගම් දහයේ විදානේවරු, කංකානම්රාල, මොහොට්‌ටාල, සහ වට්‌ටෝරුරාළ, ඇතුළු සියලු නිලයන් දියවඩන නිළමේතුමාට වැඳ ආශිර්වාද ගෙන පෙරහැරට සහභාගිවීම සම්ප්‍රදාය වෙයි.
පෙරහැර වෙඩි හඬ (- දළදා පෙරහැර පිටත්වීමට පෙර වෙඩි හඬ තුනක්‌ නිකුත් කරයි. පළමු වෙඩි හඬට සිව් මහා දේවාලවල පෙළ ගැසී සිටින පෙරහැරකරුවෝ මාළිගා පෙරහැරට එකතුවෙති. දෙවැනි වෙඩි හඬ නිකුත් කරන්නේ සාධාතුක කරඬුව, ඇතුපිට රැඳී රන්හිලිගේ තැන්පත් කළ බව කීමටය. තෙවැනි වෙඩි හඬත් සමඟ පෙරහැර ඇරැඹේ.
කසකරුවෝ (- දළදා පෙරහැරේ පළමුවෙන්ම දර්ශනය වන්නේ කසකරුවන්ය. කස වැනුමෙන් අහසේ ගිගුරුමද විදුලි කෙටීමද සංකේතවත් වෙයි.
බෞද්ධ කොඩිකරුවෝ (- කුඹල් පෙරහැර හා රන්දොaළි පෙරහැර බෞද්ධ පෙරහැරක් බව සිහිපත් කිරීමට බෞද්ධ කොඩි රැගෙන යනු ලබයි.
පළාත් කොඩිකරුවෝ (- මහනුවර රාජ්‍යයට අයත් පළාත්වල කොඩි පෙරහැරට එකතු කර තිබේ. ඒ ඒ පළාත් භාර නිලමේවරුන් විසින් හතර කෝරළය, සත්කෝරළය, මාතලේ, සබරගමුව, තුන්කෝරළය, ඌව වලපනේ, උඩරට පළාත් නියෝජනය කරන කොඩි මෙසේ රැගෙන ආ යුතුය.
අසිපත් ධාරියෝ (- ලක්‌බිමට වැඩම කළ දා පටන් දළදා හාමුදුරුවන් මහනුවර දළදා මන්දිර වඩා හිඳුවන තෙක් බොහෝ සතුරු කරදරවලට මුහුණ දුන් වග මින් සිහිපත් කෙරේ.
ගිනිබෝලකරුවෝ (- විදුලි කොටන විට නැගෙන ආලෝකය දළදා පෙරහැරේදී පෙන්නුම් කරන්නේ මෙමගිනි.
පෙරමුණේ රාළ (- දළදා පෙරහැරේ පළමු ඇතුපිට එන්නේ පෙරමුණේ රාළයි. දළදා වහන්සේ වෙනුවෙන් කළ යුතු වතාවත් ඇතුළත් ලේකම්මිටිය ඔහු අතට ඇත.
පළමු හේවිසිකරුවෝ පෙළ (- පෙරමුණේ රාළ පිටුපසින් නිත්‍ය හේවිසි කණ්‌ඩායම පැමිණේ. දළදා මාළිගාවේ සේවයේ නියුතු පනික්‌කියන් සිව් දෙනා මූලික හේවිසි කණ්‌ඩායමයි.
ගජනායක නිළමේ (- රජුගේ ඇත් පන්තිය භාර නිලය ගජනායක නිළමේය. එය සංකේතවත් කරමින් දළදා පෙරහැරේ සියලු අලිඇතුන් භාරව ගජනායක නිළමේ ගමන් කරයි.
බුලත්පදය (- "බුලත්පදය" ඉවහල් කර ගන්නේ දළදා හාමුදුරුවන්ගේ ආශිර්වාදය ලබා ගැනීමට කරන ආරාධනයක්‌ ලෙසිනි.
ඇත්පන්ති (- ජන විශ්වාසය අනුව අලි ඇතුන් පෙරහැරේ ගමන් කරන විට කළු වැහි වළාකුළු සිහිගැන්වෙයි. එහෙයින් දළදා පෙරහැරේ තනිතණ්‌ඩලේ අලි ඇතුන් ගමන් කරවීම තහංචි වේ.
හොරණෑකරුවෝ (- හොරණෑව දළදා පෙරහැරේ නාද මාත්‍රාවයි. ඒ එම හඬින් ගජගා වන්නම් තාලය මුළු පෙරහැර පුරාවටම එක සේ සුසරවන බැවිනි.
කොතල පදය (- පැන් කොතලය සශ්‍රීකත්වයේ සංකේතයකි. පිරිත් පැන් කළය සිහි ගන්වමින් සශ්‍රීකත්වය ප්‍රාර්ථනා කෙරේ.
පොල්මල් නැට්‌ටුවෝ (- පොල්මල සශ්‍රීකත්වයේ සංකේතයකි. මෙම නැටුමේ අරමුණ රටට සශ්‍රීකත්වය ප්‍රාර්ථනා කිරීමයි.
ගොයම් නැටුම (- කලට වැසි ලැබ කෙත් සශ්‍රීකවීමේ අභිමානයත් දළදා හාමුදුරුවන් වෙත දක්වන බැති සිතත් හඳුනා ගත හැක.
තම්මැට්‌ටම්කරුවෝ (- හේවාවිස්‌ස, යකාවෙල, ඇරැව්වාවල, උඩුනුවර සහ රිදීගම යන පරම්පරා දළදා පෙරහැරේ තම්මැට්‌ටම් වාද්‍යකරුවෝ ලෙස පැසසුම් ලබති.
තාලම්පොටකරුවෝ (- පෙරහැරේ රිද්මය අඛණ්‌ඩව පවත්වාගෙන යැමට අවශ්‍ය විධානය මින් ලබා දෙයි.
දවුල්කරුවෝ (- දවුල දළදා තේවාවන් සඳහා යොදා ගන්නා මෙවලමකි. එහෙත් පෙරහැරේදී එය රංගන මෙවලමකි. රන්දෝලි පෙරහැරට අතිවිශිෂ්ට දවුල්වාද්‍ය ශිල්පීහු පමණක් එක් වෙති.
රබන් නැට්‌ටුවෝ (- මෙය පත්තිනි පූජාවකි. දිගු කලක් ප්‍රගුණ කිරීමෙන් ලබාගතයුතු කුසලතාවකි. එහෙයින් දළදා පෙරහැරේ රබන් කැරකැවීම බුදුන්ට දක්වන පූජාවක්‌ ලෙස සැලකෙයි.
චාමර නැට්‌ටුවෝ (- දළදා වහන්සේට චාමර සැලීම ගෞරවනීය පිළිවෙතකි. එම නිසා මෙය පෙරහැරේදී සධාතුක කරඬු වහන්සේට දක්වන හරසර පූජාවකි.
හවඩි දඟයා (- ඉන වටා වට කරකැවෙමින් හවඩි බැඳීමේ රටාව රංගන නර්ථනයකට යොදාගත් එකම අවස්‌ථාව හවඩි දඟයා නැටුමයි.
පතුරු නැට්‌ටුවෝ (- ලී කෙළි හා සමාන වුවද ලී පතුරු භාවිතා කිරීම නිසා පතුරු නැටුම ඊටම අනන්‍ය වූවකි.
පන්තේරුකරුවෝ (- පන්තේරුව කවිකාර මඩුවේ නිත්‍ය වාද්‍ය මෙවලමකි. එය රවුම් හැඩැති පිත්තල භාණ්‌ඩ මෙවලමකි.
ලීකෙළිකරුවෝ (- මනා පෞරුෂයක්‌ විදහා දක්වන මෙය උඩරට ශිල්ප පරම්පරාවන්ගේ අනන්‍යතාවකි.
වේවැල් වියන්නෝ (- එක් අයෙක්‌ වේවැල් කඳ ලෙස හඳුන්වන වේවැල් බඳ තිබෙන කොටස අල්ලා ගත යුතුයි. ඔහු වටා අනිත් ශිල්පීහු දුවති. ඒ දුවන රටාවේ හැඩතල කීපයක් දැකගත හැක.
උඩැක්‌කිකරුවෝ (- පෙරහැරේ උඩැක්‌කිකරුවන් ගමන් කරන්නේ කවි ගායනා කරමින්, තාලයට උඩැක්‌කිය වාදනය කරමිනි. දළදා පෙරහැරට එක්‌වීමට නම් පාරම්පරික නිසි උරුමය ලත් ශිල්පියකුගෙන් ශාස්‌ත්‍රය හදාරා තිබිය යුතුය.
ගැටබෙරකරුවෝ (- දළදා පෙරහැරට ගැට බෙරය යොදා ගන්නේ පූජාවක්‌ ලෙසිනි.
නෛයණ්‌ඩි නැට්‌ටුවෝ (- හිස් වෙස්‌ තට්‌ටුවෙන් තොරව අලංකාර ලෙස හිස ඔලියල් බැඳගෙන අවුල්හැරයෙන් අලංකාර ලෙස උඩුකය වසාගත් නෛයණ්‌ඩි නැට්‌ටුවෝ වූ කලී ජව සම්පන්න උද්වේගකර නැට්‌ටුවෝම වෙති.
කාරිය කෝරාළ (- සධාතුක කරඬුව රැගෙන එන ඇතු පැමිණීමට පෙර කාරියකෝරාළ පෙරහැරේ ගමන් කරයි. හෙතෙම දියවඩන නිළමේතුමාට පසුව සිටින දළදා මාළිගාවේ භාරකාරයාය.
දෑලේ ඇත්තු (- පෙරහැර කරඬුවේ ආරක්‌ෂාව පිණිස දෑලේ ඇත්තු ගමන් කරති. එම ඇතුන් සද්ධන්ත කුලයේ විය යුතුයි.
නාගසිංහම් වාද්‍යවෘන්දය (- පෙරහැර කරඬුව වීදි සරන විට එයට ශබ්ද පූජාවන් පැවැත්වීම සම්ප්‍රදායකි. මේ සඳහා නාගසිංහම් වාදනය පෙරහැර කරඬුව වඩිනා ඉදිරිපිට වාදනය කෙරේ.
පාවඩ එළීම (- පෙරහැර කරඬුව සමඟ ඇතු මගට බසිනුයේ පාවඩය මතිනි. මේ පාවඩ එළීම දළදා මාළිගා භූමියේ සිටම සිදුවන්නකි.
මංගල හස්‌තිරාජයා (- දළදා පෙරහැරේ කරඬුව වැඩමකරවීමේ භාග්‍ය හිමි ඇතාය. මංගල හස්‌තිරාජයා සරසනු ලබන ඇඳුම් ආයිත්තම් වෙනත් කිසිම ඇතකුට හිමිවන්නේ නැත.
රන්හිලිගේ (- මංගල හස්‌තිරාජයාගේ කුඹතලය මත කරඬුව තැන්පත් කරන්නේ රන්හිලිගේ තුළය. මෙය රන්කමින් අලංකෘතය.
කවිකාරමඩුව (- කරඬුව වඩමවන ඇතුට පසුව දළදා මාළිගාවේ කවිකාර මඩුව ගමන් කරයි. දළදා ගුණ ගයමින් ආශිර්වාද කිරීම පෙරහැර සම්ප්‍රදායකි.
වෙස්‌ නැට්‌ටුවෝ (- හිස ඔටුන්න හැර සියලු රජවෙස්‌ දැරීම වෙස්‌ නැට්‌ටුවන් සතු බව පිළිගත් මතයකි. මංගල හස්‌තිරාජයා පිටුපසින් දෙපෙළ සැදී වෙස්‌ නැට්‌ටුවෝ පැමිණෙති.
දියවඩන නිලමේ (- දළදා වහන්සේගේ ගිහි භාරකාරත්වය හිමි දියවඩන නිළමේටය. වීදි බැස දළදාවහන්සේ පෙරහැරේ ගමන් ගන්නා විට ඒ පසුපසින් යන්නේද දළදා හිමි රැක ගැනීමේ උත්තම අපේක්‌ෂාවෙනි.
මුතුකුඩකරුවා (- දළදා මාළිගාවේ රාජකාරි ඇඳුමෙන් සැරසී දියවඩන නිළමේතුමාට මුතුකුඩය ඇල්ලීම මාළිගාවෙන් පිවිසි තැන පටන් යළි ගෙවදින තෙක් කළ යුතුය.
මුරායුධකරුවෝ (- දියවඩන නිලමේතුමා රැක ගැනීම පැවරී ඇත. දියවඩන නිළමේතුමා පෙරහැරේ ගමන් ගන්නා විට මග දෙපසින් ආරක්‌ෂක වැටක්‌ සේ මුරායුධ ඔසවාගෙන ආරක්‌ෂකයන් ලෙස පැමිණෙති.
නාථ දේවාල පෙරහැර (- දළදා මාළිගා පෙරහැරෙන් අනතුරුව සිව්මහ දේවාල පෙරහැර අතුරින් පළමුව පැමිණෙන්නේ නාථ දේවාල පෙරහැරයි.
විෂ්ණු දේවාල පෙරහැර (- දළදා පෙරහැරේ දෙවැනි දේවාල පෙරහැරයි.
කතරගම දේවාල පෙරහැර (- දළදා පෙරහැර සතු වාද්‍ය අනන්‍යතාව එකවර වෙනස් වන්නේ කතරගම දේවාල පෙරහැර පැමිණෙන විටය. එමගින් මෘදංග හා නාගස්‌වරම් හඬ ඉස්‌මතු වෙයි.
පත්තිනි දේවාල පෙරහැර (- දළදා පෙරහැරේ අවසාන දේවාල පෙරහැරයි. එහි නර්තනයන්ද නර්තන ශිල්පීන්ද වෙනස්‌ය.
රන්දෝලි (- දළදා මාළිගා පෙරහැර අවසන් වන්නේ දොaලා ගෙන යැමෙනි. මේ ආකාරයට "දොaලා" පෙරහැරට එක්‌කර ඇත්තේ වැලිවිට සරණංකර සංඝරාජ සමයේදීය. ඊට පෙරාතුව රජුගේ අගමෙහෙසිය ගමන් කළ අතර අද වන විට ඊට ගෞරවයක්‌ ලෙස දොaලා පමණක් පෙරහැරේ ගෙනයනු ලැබේ.
අනතුරුව පොළොන්නරු රජ සමයේ පළමුවැනි පරාක්‍රමබාහු රජු (ක්‍රි. ව. 1150 - 1186) විසින්ද දළදා පෙරහැර පවත්වන ලද බව ඉතිහාසයේ සඳහන්ය. තවද දඹදෙණිය, යාපහුව, කුරුණෑගල, ගම්පොළ හා කෝට්‌ටේ යුගයන් හිදී ඇතු පිට රිදීමුවා, රන්මුවා, කරඬු වැඩම කළ බව පෙරහැර වංශකථාව පෙන්වා දෙයි.
එය මහනුවර ඇසළ මංගල්‍යය ලෙස සමාජ ගතවන්නේ ක්‍රි. ව. 1592 සෙංකඩලගලපුර රාජ්‍යයට පත් පළමුවැනි විමලධර්මසූරිය රජතුමාගේ පාලනයත් සමඟය. දෙල්ගමුව රජමහා විහාරයේ සඟවා සිට දළදා හාමුදුරුවන් මහනුවරට වැඩමවා එතැන් සිට නුවර යුගයේ දළදා පෙරහැර ආරම්භ කිරීමට පළමුවැනි විමලධර්මසූරිය රජතුමා මූලිකත්වය ගත්තේය. ඒ අනුව මේ දිනවල පැවැත්වෙන්නේ ශ්රී ලංකාවේ එක්‌දහස්‌ හත්සිය (1700) වැනි සිරි දළදා පෙරහැරය. මෙය මහනුවර පැවැත්වෙන හාරසිය විසිවැනි (420) පෙරහැර වෙයි.පසුගිය 23 වැනිදා සිට 27 වැනිදා දක්වා කුඹල් පෙරහැර පැවැති අතර (පළමුවන දින කුඹල් පෙරහැර නැරඹීමෙන් කුඩා දරුවන්ගේ ඇස්වහ කටවහ දොස් දුරුවෙන බවට විශ්වාසයක්‌ පවතී.) 28 වැනිදා සිට අගෝස්‌තු පළමුවැනිදා දක්වා රන්දෝලි පෙරහැර පැවැත්වෙයි. එයිනුත් අගෝස්‌තු පළමුවැනිදා පැවැත්වෙන පෙරහැර හඳුන්වනු ලබන්නේ මහා රන්දෝලි පෙරහැර ලෙසිනි.
එය නිමිතිකරගෙන ශ්රී දළදා මාළිගාව මගින් '1700 පෙරහරක පෙළහර' නමින් කෘතියක්‌ නිකුත් කර තිබේ.
මල්වතු, අස්ගිරි මහා නාහිමිවරුන්ගේ අනුශාසනා පරිදි ප්‍රදීප් නිලංග දැල දියවඩන නිළමේතුමන්ගේ මගපෙන්වීම යටතේ දළදා මාළිගාවේ මාධ්‍ය හා විශේෂ ව්‍යාපෘති අධ්‍යක්‍ෂ ක්‍රිෂාන්ත හිස්‌සැල්ල මහතාගේ මෙහෙයවීමෙන් කිසිදු ව්‍යාපාරික අරමුණකින් තොරව මෙය නිකුත්කර තිබේ. ක්‍රිෂාන්ත දයානන්ද මහතා මෙහි ප්‍රධාන කර්තෘ පදවිය හොබවන අතර, මහින්ද කුමාර දළුපොත මහතා නියෝජ්‍ය කර්තෘ පදවිය උසුලයි. සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාලයේ කථිකාචාර්ය මහින්ද පතිරණ සහ කේ. මීගහකුඹුර යන මහත්වරු සෙසු කර්තෘ මණ්‌ඩල සාමාජිකයෝය. මෙය වසර 10 - 15 ක පර්යේෂණාත්මක හා ග්‍රන්ථ පරිශීලනයක ප්රතිඵලයක් බව ඔවුහු කීහ. ගිය වසරේදී දළදා මාළිගාවෙන් මෙවැනි කෘතියක්‌ නිකුත් කෙරිණි. එවැනි පසුබිමක්‌ යටතේ යළිත් කෘතියක්‌ නිකුත් කරන්නේ ඇයි දැයි අපි මෙහි ප්‍රධාන කර්තෘත්වය දරන ක්‍රිෂාන්ත දයානන්ද මහතාගෙන් විමසුවෙමු.
"ගිය වර කෘතියට දළදා මාළිගාවේ පුද සිරිත්, චාරිත්ර වාරිත්‍ර, දළදා සංස්කෘතිය ඇතුළත් කෙරුණේ නෑ. මෙවර ඒවා ඇතුළත්. ඒ වගේම සෙංකඩගල රාජධානියේ පෞරාණික උරුමය හා ඒ හා බැඳුණු සිද්ධාන්ත ගැනත් ඇතුළත් කර තිබෙනවා. ඒ වගේම පෙරහැරේ ඇති ඇතැම් සංස්‌කෘතිකාංග ගිය වර ඇතුළත් කෙරුණේ නෑ. නමුත් මෙවර පෙරහැරේ සෑම සංස්‌කෘතිකාංගයක්‌ ගැනම සිංහලෙන් මෙන්ම ඉංග්‍රීසියෙනුත් පැහැදිලි කර තිබෙනවා. මෙහිදී දළදා පෙරහැරේ සම්ප්‍රදාය නිවැරදිව ඡායාරූප සහිත වාර්තා කරනවා විනා අපගේ පෞද්ගලික මතවාද කිසිවක් ඇතුළත් කර නෑ" යෑයි දයානන්ද මහතා කීවේය.ඔහු "පෞද්ගලික මතවාදයන්" ලෙස වැකියක්‌ සඳහන් කිරීම තරමක්‌ සංකීර්ණය. එනිසා අපි ඒ ගැන යළි ප්‍රශ්න කෙරුවෙමු.
"ඇතැම් විද්වතුන් හා නොමේරූ දැනුමක්‌ ඇති අය මෙම උතුම් සංස්‌කෘතිකාංගය ගැන තමන්ගේ පෞද්ගලික මතවාද සමාජගත කිරීම නිසා අද සියයට අසුවක්‌ පමණ ඇත්තේ වැරැදි නිර්වචනයන්. ඔවුන් එක් එක් සංස්‌කෘතිකාංග ගැන තමන්ට හිතෙන දේවල් සමාජ ගත කර තිබෙනවා. නමුත් ඒවා දළදා සම්ප්‍රදායට අනුව ඇත්ත නෙවෙයි. ඒ වගේම විද්යුත් මාධ්‍යයන් හරහාත් මෙම සංස්‌කෘතිකාංගයන්ට වැරදි අර්ථකථන සපයනවා. මෙම තත්ත්වය වහාම නිවැරදි කර සැබෑ දළදා සාම්ප්‍රදාය අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් සුරක්‌ෂිත කිරීමත් අපේ අරමුණක්‌.
පෙරහැරට දායකත්වය දක්වන ශිල්පීන්ට වර්තමානයේදී නිවැරැදි ඇගයීමක්‌ ලැබෙනවා ද යන්න සැකසහිතයි. ඒ නිසාම අලුත් පරපුර පරම්පරාවෙන් එන කලා උරුමයන් පසෙක ලා වෙනත් වෘත්තීන්ට යොමුවෙලා තිබෙනවා. මෙය ෙ€දනීය තත්ත්වයක්. එම නිසා ඒ ශිල්පීන්ට නිසි වටිනාකමක්‌ දිය යුතුය යන සමාජ වටපිටාවක්‌ ගොඩනැගීමත් අපේ අරමුණක්‌. මේ කෘතියට වැඩිහිටි සහ බාල පරම්පරාවේ ශිල්පීන්ගේ ඡායාරූප ඇතුළත් කර ඔවුන් දිරිමත් කර තිබෙනවා.
අනිත් කාරණය තමයි සංචාරක මගපෙන්වන්නන් මෙම උතුම් සංස්‌කෘතිකාංග ගැන විදේශිකයන්ට කරුණු කියන්නේ තමන් දන්නා සරල ඉංග්‍රීසියෙන්. එවිට ජාත්‍යන්තරයේ මේ ගැන හැදෙන්නේ විකෘති මතයක්. ඒ නිසා අපි කන්ද උඩරටට බැඳුණු වචනවලට ඉතාම සමීප අර්ථය දෙන ඉංග්‍රීසි වචන යොදාගෙන අදාළ පරිවර්තනයන් කර තිබෙනවා. මෙහිලා කථිකාචාර්ය මහින්ද පතිරණ මහතා දැක්‌වූ කැපකිරීම අගය කළ යුතුයි.
පසුගිය වසරවලදී අපි දුටුවා රූපවාහිනි නාළිකාවලින් පෙරහැර විකාශය කිරීමේදී නොගැළපෙන ලෙස සිද්ධීන් සම්බන්ධ කරන ආකාරයක්. ඒ නිසා මෙවර පෙරහැර රූපගත කරන්නේ දළදා මාළිගාවෙන්. එය රූපවාහිනී නාලිකාවලට නොමිලේ ලබා දෙන්න කටයුතු කර තිබෙනවා. එමෙන්ම මෙම පොත මුදලට අලෙවි නොකළත් දළදා වහන්සේ ගැන හැදෑරීමක්‌ කරන ඕනෑම අයෙකුට මාළිගාව හා සම්බන්ධ වීමෙන් තමන්ට අවශ්‍ය සියලුම තොරතුරු ලබාගත හැකියි."
'දළදා පෙරහැරේ දියකැපීම' යන මතවාදය ගැනත් අපි ඔහුගෙන් ඇසුවෙමු.
මේක කරුණු පටලවා ගැනීමක්‌. බුදුන් උදෙසා කරන පූජාවන්ගේ දිය කැපීමක්‌ නෑ. එය සිදු කෙරෙන්නේ නාථ, විෂ්ණු, කතරගම, පත්තිනි යන සිව්මහා දේවාලවලයි.
අපේ කෙරෙන්නේ මහා රන්දෝලි පෙරහැරෙන් පසු (මෙවර අගෝස්‌තු 1 දා අලුයම) කරඬුන් වහන්සේ මාළිගා පරිශ්‍රයට ගෙවදීමෙන් පසු දළදා වහන්සේ වැඩ සිටි කුටියේ තැන්පත් කර ගිලන්පස පූජාවක්‌ පැවැත්වීමයි. පෙරහැර නිල වශයෙන් අවසන් වන්නේ එවිටයි. පසුව රාත්‍රි එකට පමණ ගෙඩිගෙය විහාරයට කරඬුවහන්සේ වඩම්මවා එහි පැය දොළහක්‌ තැන්පත් කර තිබෙනවා. එසේ කරන්නේ දන්ත ධාතුන් වහන්සේ දෙල්ගමුවේ සිට නුවරට රහසිගතව වැඩම වූ පළමු දවසේ රෑ බෝවූ හෙයින් ආරක්‌ෂාව පිණිස එදා ගෙඩිගේ විහාරයේ රැය පහන්කර තිබෙන නිසයි. ඊට කෙරෙන ගෞරවයක්‌ විදියටයි මෙය සිදු කෙරෙන්නේ. පසුදා දහවල් (මෙවර අගෝස්‌තු 2 දා) පෙරහැරකින් පැමිණ යළිත් කරඬුන් වහන්සේ දළදා මාළිගාව වෙත වඩම්වනවා. එයයි සම්ප්‍රදාය. මෙය හැඳින්වෙන්නේ දවල් පෙරහැර ලෙසයි.
"එතකොට පෙරහැර පෙළ ගැසෙන්නේ මොන විදියටද?" අපි දයානන්ද මහතාට අවසන් ප්‍රශ්නය යොමු කළෙමු.
පෙරහැර අවසර පැතීම (- පෙරහැර පිටත්වීමට පෙර මාළිගාවේ පෙරහැර හා සම්බන්ධ සියලුම නිලයන් දියවඩන නිලමේතුමාගෙන් අවසර ගත යුතුය. කාරියකෝරාළ, ගජනායක, කපුරාලවරු, ගම් දහයේ විදානේවරු, කංකානම්රාල, මොහොට්‌ටාල, සහ වට්‌ටෝරුරාළ, ඇතුළු සියලු නිලයන් දියවඩන නිළමේතුමාට වැඳ ආශිර්වාද ගෙන පෙරහැරට සහභාගිවීම සම්ප්‍රදාය වෙයි.
පෙරහැර වෙඩි හඬ (- දළදා පෙරහැර පිටත්වීමට පෙර වෙඩි හඬ තුනක්‌ නිකුත් කරයි. පළමු වෙඩි හඬට සිව් මහා දේවාලවල පෙළ ගැසී සිටින පෙරහැරකරුවෝ මාළිගා පෙරහැරට එකතුවෙති. දෙවැනි වෙඩි හඬ නිකුත් කරන්නේ සාධාතුක කරඬුව, ඇතුපිට රැඳී රන්හිලිගේ තැන්පත් කළ බව කීමටය. තෙවැනි වෙඩි හඬත් සමඟ පෙරහැර ඇරැඹේ.
කසකරුවෝ (- දළදා පෙරහැරේ පළමුවෙන්ම දර්ශනය වන්නේ කසකරුවන්ය. කස වැනුමෙන් අහසේ ගිගුරුමද විදුලි කෙටීමද සංකේතවත් වෙයි.
බෞද්ධ කොඩිකරුවෝ (- කුඹල් පෙරහැර හා රන්දොaළි පෙරහැර බෞද්ධ පෙරහැරක් බව සිහිපත් කිරීමට බෞද්ධ කොඩි රැගෙන යනු ලබයි.
පළාත් කොඩිකරුවෝ (- මහනුවර රාජ්‍යයට අයත් පළාත්වල කොඩි පෙරහැරට එකතු කර තිබේ. ඒ ඒ පළාත් භාර නිලමේවරුන් විසින් හතර කෝරළය, සත්කෝරළය, මාතලේ, සබරගමුව, තුන්කෝරළය, ඌව වලපනේ, උඩරට පළාත් නියෝජනය කරන කොඩි මෙසේ රැගෙන ආ යුතුය.
අසිපත් ධාරියෝ (- ලක්‌බිමට වැඩම කළ දා පටන් දළදා හාමුදුරුවන් මහනුවර දළදා මන්දිර වඩා හිඳුවන තෙක් බොහෝ සතුරු කරදරවලට මුහුණ දුන් වග මින් සිහිපත් කෙරේ.
ගිනිබෝලකරුවෝ (- විදුලි කොටන විට නැගෙන ආලෝකය දළදා පෙරහැරේදී පෙන්නුම් කරන්නේ මෙමගිනි.
පෙරමුණේ රාළ (- දළදා පෙරහැරේ පළමු ඇතුපිට එන්නේ පෙරමුණේ රාළයි. දළදා වහන්සේ වෙනුවෙන් කළ යුතු වතාවත් ඇතුළත් ලේකම්මිටිය ඔහු අතට ඇත.
පළමු හේවිසිකරුවෝ පෙළ (- පෙරමුණේ රාළ පිටුපසින් නිත්‍ය හේවිසි කණ්‌ඩායම පැමිණේ. දළදා මාළිගාවේ සේවයේ නියුතු පනික්‌කියන් සිව් දෙනා මූලික හේවිසි කණ්‌ඩායමයි.
ගජනායක නිළමේ (- රජුගේ ඇත් පන්තිය භාර නිලය ගජනායක නිළමේය. එය සංකේතවත් කරමින් දළදා පෙරහැරේ සියලු අලිඇතුන් භාරව ගජනායක නිළමේ ගමන් කරයි.
බුලත්පදය (- "බුලත්පදය" ඉවහල් කර ගන්නේ දළදා හාමුදුරුවන්ගේ ආශිර්වාදය ලබා ගැනීමට කරන ආරාධනයක්‌ ලෙසිනි.
ඇත්පන්ති (- ජන විශ්වාසය අනුව අලි ඇතුන් පෙරහැරේ ගමන් කරන විට කළු වැහි වළාකුළු සිහිගැන්වෙයි. එහෙයින් දළදා පෙරහැරේ තනිතණ්‌ඩලේ අලි ඇතුන් ගමන් කරවීම තහංචි වේ.
හොරණෑකරුවෝ (- හොරණෑව දළදා පෙරහැරේ නාද මාත්‍රාවයි. ඒ එම හඬින් ගජගා වන්නම් තාලය මුළු පෙරහැර පුරාවටම එක සේ සුසරවන බැවිනි.
කොතල පදය (- පැන් කොතලය සශ්‍රීකත්වයේ සංකේතයකි. පිරිත් පැන් කළය සිහි ගන්වමින් සශ්‍රීකත්වය ප්‍රාර්ථනා කෙරේ.
පොල්මල් නැට්‌ටුවෝ (- පොල්මල සශ්‍රීකත්වයේ සංකේතයකි. මෙම නැටුමේ අරමුණ රටට සශ්‍රීකත්වය ප්‍රාර්ථනා කිරීමයි.
ගොයම් නැටුම (- කලට වැසි ලැබ කෙත් සශ්‍රීකවීමේ අභිමානයත් දළදා හාමුදුරුවන් වෙත දක්වන බැති සිතත් හඳුනා ගත හැක.
තම්මැට්‌ටම්කරුවෝ (- හේවාවිස්‌ස, යකාවෙල, ඇරැව්වාවල, උඩුනුවර සහ රිදීගම යන පරම්පරා දළදා පෙරහැරේ තම්මැට්‌ටම් වාද්‍යකරුවෝ ලෙස පැසසුම් ලබති.
තාලම්පොටකරුවෝ (- පෙරහැරේ රිද්මය අඛණ්‌ඩව පවත්වාගෙන යැමට අවශ්‍ය විධානය මින් ලබා දෙයි.
දවුල්කරුවෝ (- දවුල දළදා තේවාවන් සඳහා යොදා ගන්නා මෙවලමකි. එහෙත් පෙරහැරේදී එය රංගන මෙවලමකි. රන්දෝලි පෙරහැරට අතිවිශිෂ්ට දවුල්වාද්‍ය ශිල්පීහු පමණක් එක් වෙති.
රබන් නැට්‌ටුවෝ (- මෙය පත්තිනි පූජාවකි. දිගු කලක් ප්‍රගුණ කිරීමෙන් ලබාගතයුතු කුසලතාවකි. එහෙයින් දළදා පෙරහැරේ රබන් කැරකැවීම බුදුන්ට දක්වන පූජාවක්‌ ලෙස සැලකෙයි.
චාමර නැට්‌ටුවෝ (- දළදා වහන්සේට චාමර සැලීම ගෞරවනීය පිළිවෙතකි. එම නිසා මෙය පෙරහැරේදී සධාතුක කරඬු වහන්සේට දක්වන හරසර පූජාවකි.
හවඩි දඟයා (- ඉන වටා වට කරකැවෙමින් හවඩි බැඳීමේ රටාව රංගන නර්ථනයකට යොදාගත් එකම අවස්‌ථාව හවඩි දඟයා නැටුමයි.
පතුරු නැට්‌ටුවෝ (- ලී කෙළි හා සමාන වුවද ලී පතුරු භාවිතා කිරීම නිසා පතුරු නැටුම ඊටම අනන්‍ය වූවකි.
පන්තේරුකරුවෝ (- පන්තේරුව කවිකාර මඩුවේ නිත්‍ය වාද්‍ය මෙවලමකි. එය රවුම් හැඩැති පිත්තල භාණ්‌ඩ මෙවලමකි.
ලීකෙළිකරුවෝ (- මනා පෞරුෂයක්‌ විදහා දක්වන මෙය උඩරට ශිල්ප පරම්පරාවන්ගේ අනන්‍යතාවකි.
වේවැල් වියන්නෝ (- එක් අයෙක්‌ වේවැල් කඳ ලෙස හඳුන්වන වේවැල් බඳ තිබෙන කොටස අල්ලා ගත යුතුයි. ඔහු වටා අනිත් ශිල්පීහු දුවති. ඒ දුවන රටාවේ හැඩතල කීපයක් දැකගත හැක.
උඩැක්‌කිකරුවෝ (- පෙරහැරේ උඩැක්‌කිකරුවන් ගමන් කරන්නේ කවි ගායනා කරමින්, තාලයට උඩැක්‌කිය වාදනය කරමිනි. දළදා පෙරහැරට එක්‌වීමට නම් පාරම්පරික නිසි උරුමය ලත් ශිල්පියකුගෙන් ශාස්‌ත්‍රය හදාරා තිබිය යුතුය.
ගැටබෙරකරුවෝ (- දළදා පෙරහැරට ගැට බෙරය යොදා ගන්නේ පූජාවක්‌ ලෙසිනි.
නෛයණ්‌ඩි නැට්‌ටුවෝ (- හිස් වෙස්‌ තට්‌ටුවෙන් තොරව අලංකාර ලෙස හිස ඔලියල් බැඳගෙන අවුල්හැරයෙන් අලංකාර ලෙස උඩුකය වසාගත් නෛයණ්‌ඩි නැට්‌ටුවෝ වූ කලී ජව සම්පන්න උද්වේගකර නැට්‌ටුවෝම වෙති.
කාරිය කෝරාළ (- සධාතුක කරඬුව රැගෙන එන ඇතු පැමිණීමට පෙර කාරියකෝරාළ පෙරහැරේ ගමන් කරයි. හෙතෙම දියවඩන නිළමේතුමාට පසුව සිටින දළදා මාළිගාවේ භාරකාරයාය.
දෑලේ ඇත්තු (- පෙරහැර කරඬුවේ ආරක්‌ෂාව පිණිස දෑලේ ඇත්තු ගමන් කරති. එම ඇතුන් සද්ධන්ත කුලයේ විය යුතුයි.
නාගසිංහම් වාද්‍යවෘන්දය (- පෙරහැර කරඬුව වීදි සරන විට එයට ශබ්ද පූජාවන් පැවැත්වීම සම්ප්‍රදායකි. මේ සඳහා නාගසිංහම් වාදනය පෙරහැර කරඬුව වඩිනා ඉදිරිපිට වාදනය කෙරේ.
පාවඩ එළීම (- පෙරහැර කරඬුව සමඟ ඇතු මගට බසිනුයේ පාවඩය මතිනි. මේ පාවඩ එළීම දළදා මාළිගා භූමියේ සිටම සිදුවන්නකි.
මංගල හස්‌තිරාජයා (- දළදා පෙරහැරේ කරඬුව වැඩමකරවීමේ භාග්‍ය හිමි ඇතාය. මංගල හස්‌තිරාජයා සරසනු ලබන ඇඳුම් ආයිත්තම් වෙනත් කිසිම ඇතකුට හිමිවන්නේ නැත.
රන්හිලිගේ (- මංගල හස්‌තිරාජයාගේ කුඹතලය මත කරඬුව තැන්පත් කරන්නේ රන්හිලිගේ තුළය. මෙය රන්කමින් අලංකෘතය.
කවිකාරමඩුව (- කරඬුව වඩමවන ඇතුට පසුව දළදා මාළිගාවේ කවිකාර මඩුව ගමන් කරයි. දළදා ගුණ ගයමින් ආශිර්වාද කිරීම පෙරහැර සම්ප්‍රදායකි.
වෙස්‌ නැට්‌ටුවෝ (- හිස ඔටුන්න හැර සියලු රජවෙස්‌ දැරීම වෙස්‌ නැට්‌ටුවන් සතු බව පිළිගත් මතයකි. මංගල හස්‌තිරාජයා පිටුපසින් දෙපෙළ සැදී වෙස්‌ නැට්‌ටුවෝ පැමිණෙති.
දියවඩන නිලමේ (- දළදා වහන්සේගේ ගිහි භාරකාරත්වය හිමි දියවඩන නිළමේටය. වීදි බැස දළදාවහන්සේ පෙරහැරේ ගමන් ගන්නා විට ඒ පසුපසින් යන්නේද දළදා හිමි රැක ගැනීමේ උත්තම අපේක්‌ෂාවෙනි.
මුතුකුඩකරුවා (- දළදා මාළිගාවේ රාජකාරි ඇඳුමෙන් සැරසී දියවඩන නිළමේතුමාට මුතුකුඩය ඇල්ලීම මාළිගාවෙන් පිවිසි තැන පටන් යළි ගෙවදින තෙක් කළ යුතුය.
මුරායුධකරුවෝ (- දියවඩන නිලමේතුමා රැක ගැනීම පැවරී ඇත. දියවඩන නිළමේතුමා පෙරහැරේ ගමන් ගන්නා විට මග දෙපසින් ආරක්‌ෂක වැටක්‌ සේ මුරායුධ ඔසවාගෙන ආරක්‌ෂකයන් ලෙස පැමිණෙති.
නාථ දේවාල පෙරහැර (- දළදා මාළිගා පෙරහැරෙන් අනතුරුව සිව්මහ දේවාල පෙරහැර අතුරින් පළමුව පැමිණෙන්නේ නාථ දේවාල පෙරහැරයි.
විෂ්ණු දේවාල පෙරහැර (- දළදා පෙරහැරේ දෙවැනි දේවාල පෙරහැරයි.
කතරගම දේවාල පෙරහැර (- දළදා පෙරහැර සතු වාද්‍ය අනන්‍යතාව එකවර වෙනස් වන්නේ කතරගම දේවාල පෙරහැර පැමිණෙන විටය. එමගින් මෘදංග හා නාගස්‌වරම් හඬ ඉස්‌මතු වෙයි.
පත්තිනි දේවාල පෙරහැර (- දළදා පෙරහැරේ අවසාන දේවාල පෙරහැරයි. එහි නර්තනයන්ද නර්තන ශිල්පීන්ද වෙනස්‌ය.
රන්දෝලි (- දළදා මාළිගා පෙරහැර අවසන් වන්නේ දොaලා ගෙන යැමෙනි. මේ ආකාරයට "දොaලා" පෙරහැරට එක්‌කර ඇත්තේ වැලිවිට සරණංකර සංඝරාජ සමයේදීය. ඊට පෙරාතුව රජුගේ අගමෙහෙසිය ගමන් කළ අතර අද වන විට ඊට ගෞරවයක්‌ ලෙස දොaලා පමණක් පෙරහැරේ ගෙනයනු ලැබේ.
(උපුටා ගැණිම දිවයින ඉරිදා සංග්‍රහය )
Sunday, August 3, 2014
ඇසළ පෙරහර මංගල්‍යයේ සිව්වන කුඹල් පෙරහර අද
මහනුවර ඇසළ පෙරහර මංගල්‍යයේ සිව්වන කුඹල් පෙරහර අද
දකුණු දිශාභිමුඛව පිටත්වන පෙරහර දළදා වීදිය (වෝඩ් වීදිය), ඊ.එල්. සේනානායක වීදිය, (කොටුගොඩැල්ල වීදිය) ඔස්සේ රජ වීදියෙන් ඉහළටවිත් ගෙවදීමට නියමිතය.
මහනුවර ඇසළ පෙරහර මංගල්‍යයේ සිව්වන කුඹල් පෙරහර අද (04) රාත්‍රී 07.15ට වීදි සංචාරය කරනු ඇත.
දකුණු දිශාභිමුඛව පිටත්වන පෙරහර දළදා වීදිය (වෝඩ් වීදිය), ඊ.එල්. සේනානායක වීදිය, (කොටුගොඩැල්ල වීදිය) ඔස්සේ රජ වීදියෙන් ඉහළටවිත් ගෙවදීමට නියමිතය.
Sunday, July 20, 2014
දේවෝ වස්සතු කාලේන.....!!!
මහනුවර දළදා පෙරහැර ආගමත් කලාවත් දේශපාලන බලයත් මනා ව සංයෝග කරන
මහෝත්සවයකි. පළමුව, එය ශ්රී ලාංකික බෞද්ධයන් බුදුන් වහන්සේටත්, දළදා
වහන්සේටත්, දෙවි දේවතාවන්ටත් දක්වන අප්රමාණ ගෞරවයත් ශ්‍රද්ධාවත්
භක්තියත් හෙළි කරයි.
දෙවනුව, එය පාරම්පරික කලාකරුවන්ගේ කලා කුසලතා උත්කර්ෂවත් ආකාරයෙන් පෙන්නුම් කරයි. කාලාන්තරයක් තිස්සේ උඩරට පෙදෙසේ ගුරුකුල වශයෙන් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පවත්වාගෙන ආ නැටුම් ගැයුම්, වැයුම් මෙහිදී ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. රජ දවස කලාකරුවන්ට මේ සඳහා කුලී නොගෙවිණ, ඉඩකඩම් ලැබිණි.
තෙවනුව, එය රජතුමා සතු දේශපාලන බල මහිමය ජනතාව හමුවේ පෙන්නුම් කරයි. රජතුමාගේ රාජධානියට අයත් විවිධ කොට්ඨාස පාලනය කරන දිසාවේවරු හා නිලමේවරු මෙදාට මහනුවරට ඇවිත් පෙරහැරේ ගමන් කරමින් සිය රාජ පාක්‍ෂිකභාවය දක්වති. ඒ ඒ පළාත්වල කොඩි මෙහි දී ප්‍රදර්ශනය කෙරේ.
සිව්වනුව, එය වැස්ස අනුකරණය කරයි. වැස්ස ලබා ගැනීමට නම් වැස්ස අනුකරණය කළ යුතු යැයි පැරැන්නෝ සිතූහ. වැස්ස වහින්නට කලින් එන අකුණු ගැසීම්, විදුලිය කෙටීම්, වැහි වළාකුළු ආදිය මේ පෙරහැරේ දක්නට ලැබේ. මේ පෙරහැර අවසන් වන්නේ වැසි පොද වැටෙන පරිදි දිය කැපීමේ මංගල්‍යයකිනි.
දළදා පෙරහැර දවස් දහයක් තුළ පැවැත්වේ. මුල් දවස් පහේ පවත්වන පෙරහැර
‘කුඹල් පෙරහැර’ නම් වේ. මීට කුඹල් පෙරහැර යැයි කියන්නේ ඇයි? මේ පෙරහැර
යන්නේ දේවාල වටා පමණක් බැවින් එය කුඹලා නමැති සතා සිය හුඹස වටා යන ගමනට
සමාන යැයි සිතා ඒ නම යෙදුණා විය හැකි ය.
ඉන් පසුව එන්නේ ‘රන්දෝළි පෙරහැර’යි. ‘රන්දෝළි’ යනු දේවාලවලට අයත් දෝළා යි. ඒ ඒ දේවාලවලට අයත් රන් කෙණ්ඩිත් රන් කඩුත් මේවායෙහි ගෙන යනු ලැබේ. ‘රන් දෝළිය’ යන්නෙන් රජුගේ අග බිසොවත් හැඟවුණු නිසා එදා මේ දෝළා සමඟ රජ කුමරියන් ද වෙනත් ආර්යාවන් ද ගිය බවක් ද කියවේ.
පෙරහැර වර්ෂාව අනුකරණය කරන නිසා එහි මුලින් ම එන්නේ හෙණ හඬ සංකේතවත් කරන කසකාරයා යි.අනතුරුව එන පන්දම්කාරයන්ගේ කොප්පරා පන්දම් වලින් නිකුත් වන්නේ වරින් වර අඩු වැඩි වෙමින් විහිදෙන විදුලියට සමාන එළියකි. අඳුරු පැහැයෙන් යුක්ත අලි ඇත්තු වැසි වළාකුළු වැන්න.
මේ අලි ඇතුන් අතුරින් මහේශාක්‍ය හස්තියා සේ සැලකෙන්නේ දළදා කරඬුව හෙවත් ‘රන් හිලිගේ’ ගෙන යන ඇතායි. තිරිසන් සතෙකු වූවත් තමා කෙරෙහි පැවරී ඇති වගකීම තේරුම් ගත්තාක් සේ මාලිගාවේ ඇතා ද මහත් අභිමානයෙන් සුදු පාවාඩ මතින් උඩු වියන් යටින් ගමන් කරයි.
මාලිගාවේ ඇතාට අමතර ව තවත් ඇත්තු සතර දෙනෙක් දේවාභරණ සහිත කරඬු වඩම්වා ගෙන පෙරහැරේ යති. ඒ සතර දේවාලවලට අයත් ඇත්තු ය. කරඬුවක් ගෙන යන ඇතෙකු දෙපසින් තවත් ඇත්තු දෙදෙනෙක් ගමන් කරති. ඒ ඇතුන් පිට සිටින්නෝ කරඬුවට පවන් සලමින් යති.
තවත් සමහර ඇතුන් පිට යන්නේ පෙරහැර හා සම්බන්ධ විශේෂ වැඩ කටයුතු භාර නිලමෙලා ය. පෙරහැරේ මුලින් ම යන්නේ ‘පෙරමුණේ රාලයි’ ඔහුගේ දෑතේ පුස් කොළ පොතකි. එය ‘ලේකම් මිටිය’ නමින් හැඳින්වේ. දළදා මාලිගාවේ රාජකාරි ගැන විස්තරත් පෙරහැර කළ යුතු ආකාරය ගැන විස්තරත් එහි ලියා තිබේ.
දෙවනුව යන්නේ ‘ගජ නායක නිලමේ’ රැගත් ඇතා යි. ‘ගජ’ යනු ඇතාට කියන තවත් නමකි. රජ වාසල ඇතුන් භාර ව සිටින මේ නිලධාරියා පෙරහැරේ යන්නේ දෑතින් ගත් අංකුසයක් හෙවත් හෙණ්ඩුවක් ඇතිවය. අලි ඇතුන් හසුරුවන්නේ හෙණ්ඩුවේ ආධාරයෙනි.
ඇත්තු ඉතා අලංකාර වස්ත්‍රාභරණයෙන් සරසවනු ලැබෙති. හීලෑ කරන ලද අලි ඇතුන් හැඳින්වීමට නම් ද ඇත. සෑහෙන කාලයක් තිස්සේ දළදා කරඬුව ගෙන ගිය ‘රාජා’ නමැති ඇතාගේ මළ සිරුර දැන් මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා මාලිගාවට යාබද වෙන ම කුටියක තබා ඇත.
පෙරහැර සමය ආරම්භ වන්නේ ‘කප් හිටවීම’ නම් චාම් උත්සවයකිනි. ‘කප්’ යනු සියලු සම්පත් ලබා දෙන දිව්‍ය වෘක්‍ෂයක් වන ‘කල්ප වෘක්‍ෂය’ හෙවත් ‘කප් රුක’ සංකේතවත් කරන්නකි. පෙරහැර හොඳින් පවත්වා ගන්නට දෙවි දේවතාවන්ගේ පිහිට ලබා ගැනීමට භාරහාර වීම කප් හිටවීමේ අරමුණයි.
මෙය කරන්නේ ඇසළ මස අමාවක පෝය දා එළඹෙන සුබ නැකතකට ය. එදාට සතර දේවාලයේ කපු මහත්වරු කිරි ගසක් වන කොස් ගසක් වෙතට ගොස් ඒ වටා පහන් දල්වා සුවඳ දුම් අල්ලා එහි අත්තක් කපන්නට සූදානම් වෙති. ඒ අත්ත කැපීමේ වගකීම පැවරෙන්නේ විෂ්ණු දේවාලයේ කපු මහතාට යි. මේ කපු මහතා ඉස් සෝදා නහා සුදු වතින් සැරසී හොඳට මේරූ කොස් අත්තක් සතරට කපා දේවාල සතරට භාර දෙයි. කපු මහත්වරු ඒ කොටස් තම තමන්ගේ දේවාලවලට හේවිසි හඬ මැද්දේ ගෙන ගොස් සිටුවති. කප් රුක සියලු සිතුම් පැතුම් ලබා දේ. මේ සිටු වන කපෙන් ද සියල්ල ඉටු වනු ඇත.
පෙරහැර සමය අවසාන වන්නේත් එක්තරා සාම්ප්‍රදායික මංගල්ලයකිනි. එය හැඳින්වෙන්නේ ‘වලි යක් මංගල්ලෙ’ හෝ ‘වලි යක් නැටුම’ යන නමිනි. මෙය පැවැත්වෙන්නේ විෂ්ණු දේවාල භූමියෙහි ය. එය සතියක් මුළුල්ලේ පැවැත්වේ. පෙරහැරේ ගිය නිලමෙලා ඇතුළු හැම දෙන ම මීට සහභාගි වෙති.
පෙරහැර පැවැත්වීමේ දී යම් කිසි අත්වැරැද්දක් නිසා දෙව් දේවතාවන්ගේ සිත් රිදුණේ නම් ඊට සමාව ගැනීම ද ඇස්වහ කටවහ ආදී වස් දොස් ආදිය ඇතිවිණි නම් ඒවා දුරු කර ගැනීම ද මේ මංගල්ලේ අරමුණයි. වලි යක් මංගල්ලෙ අවසන් වනවාත් සමඟම ඇසළ මහේ පෙරහැර සමය ද නිමාවට පත් වේ.
ඔවුහු කඩතුරාවට මුවා වී කෙණ්ඩිවල දිය හිස් කරන අතරතුර ම ඒවා නැවත පුරවා ගනිති. එසේ පුරවා ගන්නා විට ඒ දිය රන් කඩුවකින් කැපීම සිරිතකි. එබැවින් මේ සිරිත ‘දිය කපනවා’ යනුවෙන් හැඳීන්වේ. දිය පුරවා ගැනීමට ‘දිය කපනවා’ යැයි කියන්නේ ඇයි? කපන්නේ ඝන ද්‍රව්‍යයක් මිස දියරක් නොවේ. වැස්ස නොවසින්නේ අහසේ එක් රැස් වී ඇති ජලය එක ම දිය කඳක් සේ ඝන ව ඇති හෙයිනැයි පැරැන්නෝ සිතූහ. එසේ නම් වැසි පොද වැටෙන්නට සලස්වා ගත හැක්කේ මේ දිය කඳ කැපීමෙනි. එහෙත් මේ දිය කඳ කැපීමට අහසට යෑමට කිසිවෙකුට නුපුළුවන.
අපට කළ හැක්කේ අපට යා හැකි තැනක දී දිය කැපීම අනුකරණය කිරීම යි. මහවැලි ගඟට බැස රන් කඩුවෙන් දිය කැපීමෙන් අනුකරණය කෙරෙන්නේ වැසි පොද ලබා ගැනීමට දිය කඳක් කැපීමයි. දිය කපන මොහොතේ දී නිසැක ව ම වැසි පොද වැටෙන බව බෞද්ධයෝ තරයේ විශ්වාස කරති.
මල් වැසි මෙන් වැටෙන මේ වැසි පොද මහා ධාරානිපාත වර්ෂාවක පෙර නිමිත්තක් පමණකි. 1826 දී ඉංගී‍්‍රසි ආණ්ඩුව දළදා පෙරහැර නැවැත්වූයෙන් තුන් අවුරුද්දක් ම වැසි නොවැටිණ. කෙත් වතු පාළු විණ. වැස්ස නැත්තේ පෙරහැර නැති නිසා යැයි උඩරැටියෝ එඩ්වර්ඩ් බාන්ස් ආණ්ඩුකාරයාට පැමිණිලි කළහ.ආණ්ඩුකාරයා අකමැත්තෙන් වුවත් පෙරහර පැවැත්වීමට ඉඩ දුන්නේ ය. එවර දිය කපන දා වැටුණු වැස්ස කෙළවර වූයේ මහා ගංවතුරකිනි. එය ‘දළදා වතුර’ යන නමින් බෞද්ධයෝ හැඳින්වූහ. එවක ලියවුණු ‘දළදා වතුර’ නම් ජන කාව්‍යයක් රාජ්‍ය ලේඛනාරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇත. පැන් පුරවා ගත් රන් කෙණ්ඩි රැගත් දේවාල පෙරහරට දළදා පෙරහැර ද එක් වීමෙන් පසුව ‘දවල් පෙරහැරක්’ සැදේ. ඒ ඒ පෙරහැරවල් මාලිගාවටත් දේවාලවලටත් ගෙවදිත්ම මහනුවර පැවැත්වෙන ඇසළ පෙරහැර නිමාවට පත් වේ. පෙරහැර නිමා වෙත්ම වැසි කාලය ආරම්භ වේ.
දිය කපන දා වැටෙන වැස්සත් සමඟ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ‘වස්සාන කාලය’ ද ඇරඹෙයි. උන්වහන්සේලා තුන් මසක් ම පන්සල් වල රැඳෙමින් වස් වසති.’අයං වස්සාන කාලෝ’ (මේ වැසි කාලයයි) යැයි කියමින් වැසි කල් උදා වුණු බව කියන්නට බෞද්ධයන්ට පුළුවන් වන්නේ ඇසළ පෝයට පෙරහැර පවත්වා වැස්ස වස්සා ගන්නට පුළුවන් වන නිසා ය.
දවල් පෙරහැර නිමා වූ වහා ම ඒ බව රජතුමාට වාර්තා කිරීම පැරණි සිරිත විය. එහෙත් අද රජෙකු නැති බැවින් ඒ බව දැන් වාර්තා කරනු ලබන්නේ රටේ දේශපාලන නායකයා වන ජනාධිපතිතුමාට ය. මේ සඳහා ජනාධිපතිතුමා නොවරදවා ම මහනුවර පිහිටි රජ ගෙදරට පැමිණෙයි. එතැනට එන දියවඩන නිලමේතුමාත් දේවාලවල බස්නායකවරුත් පෙරහැර හොඳින් පැවැත් වූ බව ජනාධිපතිතුමාට දන්වා සිටිති.
සියලු බෞද්ධයන්ගේ ප්‍රාර්ථනය මෙසේ ය.
“දේවෝ වස්සතු කාලේන
සස්ස සම්පත්ති හෝතුච
පීතෝ භවතු ලෝකෝච
රාජා භවතු ධම්මිකෝ”
“කලට වැසී වසී වා
කෙත් වතු සාර වේ වා
ලොව සතුටු වේ වා
නිරිඳු සැම කල් දැහැමි වේ වා”
‘දේවෝ වස්සතු කාලේන’ යන පැතුමෙහි එන ‘දේවෝ’ යන පාලි පදයෙහි අර්ථ දෙකකි. එකක් ‘දෙවියන්’ යන්නයි.
‘දෙවියනි, කලට වැසි වස්සන්න’
දෙවෙනි තේරුම ‘වැසි වලාව‘ යන්නයි.
‘වැසි වලාවනි, කලට වැසි වස්සන්න’
ගොවිතැනින් ජීවත් වන ජනතාවකට වැසි වලාවට වැඩි දෙවියෙක් කොයින්ද?
(දළදා පෙරහර කෘතියෙනි.)
http://www.lakehouse.lk/budusarana/2009/08/05/tmp.asp?ID=fea04
දෙවනුව, එය පාරම්පරික කලාකරුවන්ගේ කලා කුසලතා උත්කර්ෂවත් ආකාරයෙන් පෙන්නුම් කරයි. කාලාන්තරයක් තිස්සේ උඩරට පෙදෙසේ ගුරුකුල වශයෙන් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පවත්වාගෙන ආ නැටුම් ගැයුම්, වැයුම් මෙහිදී ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. රජ දවස කලාකරුවන්ට මේ සඳහා කුලී නොගෙවිණ, ඉඩකඩම් ලැබිණි.
තෙවනුව, එය රජතුමා සතු දේශපාලන බල මහිමය ජනතාව හමුවේ පෙන්නුම් කරයි. රජතුමාගේ රාජධානියට අයත් විවිධ කොට්ඨාස පාලනය කරන දිසාවේවරු හා නිලමේවරු මෙදාට මහනුවරට ඇවිත් පෙරහැරේ ගමන් කරමින් සිය රාජ පාක්‍ෂිකභාවය දක්වති. ඒ ඒ පළාත්වල කොඩි මෙහි දී ප්‍රදර්ශනය කෙරේ.
සිව්වනුව, එය වැස්ස අනුකරණය කරයි. වැස්ස ලබා ගැනීමට නම් වැස්ස අනුකරණය කළ යුතු යැයි පැරැන්නෝ සිතූහ. වැස්ස වහින්නට කලින් එන අකුණු ගැසීම්, විදුලිය කෙටීම්, වැහි වළාකුළු ආදිය මේ පෙරහැරේ දක්නට ලැබේ. මේ පෙරහැර අවසන් වන්නේ වැසි පොද වැටෙන පරිදි දිය කැපීමේ මංගල්‍යයකිනි.
 නිහාල් සඟබෝ ඩයස්ගේ සිතුවමකි |
ඉන් පසුව එන්නේ ‘රන්දෝළි පෙරහැර’යි. ‘රන්දෝළි’ යනු දේවාලවලට අයත් දෝළා යි. ඒ ඒ දේවාලවලට අයත් රන් කෙණ්ඩිත් රන් කඩුත් මේවායෙහි ගෙන යනු ලැබේ. ‘රන් දෝළිය’ යන්නෙන් රජුගේ අග බිසොවත් හැඟවුණු නිසා එදා මේ දෝළා සමඟ රජ කුමරියන් ද වෙනත් ආර්යාවන් ද ගිය බවක් ද කියවේ.
පෙරහැර වර්ෂාව අනුකරණය කරන නිසා එහි මුලින් ම එන්නේ හෙණ හඬ සංකේතවත් කරන කසකාරයා යි.අනතුරුව එන පන්දම්කාරයන්ගේ කොප්පරා පන්දම් වලින් නිකුත් වන්නේ වරින් වර අඩු වැඩි වෙමින් විහිදෙන විදුලියට සමාන එළියකි. අඳුරු පැහැයෙන් යුක්ත අලි ඇත්තු වැසි වළාකුළු වැන්න.
වැසි වළාකුළු වැනි ඇත්තු
අකුණු හඬටත් විදුලිය කෙටීමටත් පසුව එන්නේ වැසි වළාකුළු යි. අඳුරු පැහැති වළාකුළු හෙමින් සීරුවේ අහස පුරා පැතිර යයි. පෙරහැරේ හෙමින් සීරුවේ ගමන් කරන ඇත්තු ද වැසි වළාකුළු වැන්න. වැසි වලාවන් වැඩි වන තරමට වැස්ස සරු ය. අලි ඇතුන් වැඩි වන තරමට පෙරහැරේ අසිරියත් වැඩි වේ.මේ අලි ඇතුන් අතුරින් මහේශාක්‍ය හස්තියා සේ සැලකෙන්නේ දළදා කරඬුව හෙවත් ‘රන් හිලිගේ’ ගෙන යන ඇතායි. තිරිසන් සතෙකු වූවත් තමා කෙරෙහි පැවරී ඇති වගකීම තේරුම් ගත්තාක් සේ මාලිගාවේ ඇතා ද මහත් අභිමානයෙන් සුදු පාවාඩ මතින් උඩු වියන් යටින් ගමන් කරයි.
මාලිගාවේ ඇතාට අමතර ව තවත් ඇත්තු සතර දෙනෙක් දේවාභරණ සහිත කරඬු වඩම්වා ගෙන පෙරහැරේ යති. ඒ සතර දේවාලවලට අයත් ඇත්තු ය. කරඬුවක් ගෙන යන ඇතෙකු දෙපසින් තවත් ඇත්තු දෙදෙනෙක් ගමන් කරති. ඒ ඇතුන් පිට සිටින්නෝ කරඬුවට පවන් සලමින් යති.
තවත් සමහර ඇතුන් පිට යන්නේ පෙරහැර හා සම්බන්ධ විශේෂ වැඩ කටයුතු භාර නිලමෙලා ය. පෙරහැරේ මුලින් ම යන්නේ ‘පෙරමුණේ රාලයි’ ඔහුගේ දෑතේ පුස් කොළ පොතකි. එය ‘ලේකම් මිටිය’ නමින් හැඳින්වේ. දළදා මාලිගාවේ රාජකාරි ගැන විස්තරත් පෙරහැර කළ යුතු ආකාරය ගැන විස්තරත් එහි ලියා තිබේ.
දෙවනුව යන්නේ ‘ගජ නායක නිලමේ’ රැගත් ඇතා යි. ‘ගජ’ යනු ඇතාට කියන තවත් නමකි. රජ වාසල ඇතුන් භාර ව සිටින මේ නිලධාරියා පෙරහැරේ යන්නේ දෑතින් ගත් අංකුසයක් හෙවත් හෙණ්ඩුවක් ඇතිවය. අලි ඇතුන් හසුරුවන්නේ හෙණ්ඩුවේ ආධාරයෙනි.
ඇත්තු ඉතා අලංකාර වස්ත්‍රාභරණයෙන් සරසවනු ලැබෙති. හීලෑ කරන ලද අලි ඇතුන් හැඳින්වීමට නම් ද ඇත. සෑහෙන කාලයක් තිස්සේ දළදා කරඬුව ගෙන ගිය ‘රාජා’ නමැති ඇතාගේ මළ සිරුර දැන් මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා මාලිගාවට යාබද වෙන ම කුටියක තබා ඇත.
පෙරහැර සමය
ඇසළ මහේ දී පෙරහැර සමය ආරම්භ වන්නේ සුබ නැකත් බලා ය. ඒ ඒ දවස් වලට පෙරහැර ආරම්භ වන්නේ ද සුබ මොහොතකිනි. මේ සුබ නැකත් වේලාවන් දළදා මාලිගාවට දන්වා සිටින්නේ ‘නැකත් මොහොට්ටාලා’ නම් නිලධාරියෙකු විසිනි. මොහු රජතුමා විසින් ම පත් කරනු ලැබූවෙකි.පෙරහැර සමය ආරම්භ වන්නේ ‘කප් හිටවීම’ නම් චාම් උත්සවයකිනි. ‘කප්’ යනු සියලු සම්පත් ලබා දෙන දිව්‍ය වෘක්‍ෂයක් වන ‘කල්ප වෘක්‍ෂය’ හෙවත් ‘කප් රුක’ සංකේතවත් කරන්නකි. පෙරහැර හොඳින් පවත්වා ගන්නට දෙවි දේවතාවන්ගේ පිහිට ලබා ගැනීමට භාරහාර වීම කප් හිටවීමේ අරමුණයි.
මෙය කරන්නේ ඇසළ මස අමාවක පෝය දා එළඹෙන සුබ නැකතකට ය. එදාට සතර දේවාලයේ කපු මහත්වරු කිරි ගසක් වන කොස් ගසක් වෙතට ගොස් ඒ වටා පහන් දල්වා සුවඳ දුම් අල්ලා එහි අත්තක් කපන්නට සූදානම් වෙති. ඒ අත්ත කැපීමේ වගකීම පැවරෙන්නේ විෂ්ණු දේවාලයේ කපු මහතාට යි. මේ කපු මහතා ඉස් සෝදා නහා සුදු වතින් සැරසී හොඳට මේරූ කොස් අත්තක් සතරට කපා දේවාල සතරට භාර දෙයි. කපු මහත්වරු ඒ කොටස් තම තමන්ගේ දේවාලවලට හේවිසි හඬ මැද්දේ ගෙන ගොස් සිටුවති. කප් රුක සියලු සිතුම් පැතුම් ලබා දේ. මේ සිටු වන කපෙන් ද සියල්ල ඉටු වනු ඇත.
පෙරහැර සමය අවසාන වන්නේත් එක්තරා සාම්ප්‍රදායික මංගල්ලයකිනි. එය හැඳින්වෙන්නේ ‘වලි යක් මංගල්ලෙ’ හෝ ‘වලි යක් නැටුම’ යන නමිනි. මෙය පැවැත්වෙන්නේ විෂ්ණු දේවාල භූමියෙහි ය. එය සතියක් මුළුල්ලේ පැවැත්වේ. පෙරහැරේ ගිය නිලමෙලා ඇතුළු හැම දෙන ම මීට සහභාගි වෙති.
පෙරහැර පැවැත්වීමේ දී යම් කිසි අත්වැරැද්දක් නිසා දෙව් දේවතාවන්ගේ සිත් රිදුණේ නම් ඊට සමාව ගැනීම ද ඇස්වහ කටවහ ආදී වස් දොස් ආදිය ඇතිවිණි නම් ඒවා දුරු කර ගැනීම ද මේ මංගල්ලේ අරමුණයි. වලි යක් මංගල්ලෙ අවසන් වනවාත් සමඟම ඇසළ මහේ පෙරහැර සමය ද නිමාවට පත් වේ.
දිය කැපීමේ මංගල්ලය
රන්දෝළි පෙරහැර දවස් පහක් පැවැත්වේ. මහ පෙරහැර පැවැත්වෙන අවසාන රාත්‍රිය මහනුවර ඇසළ පෙරහැරේ අලංකාරවත් ම රාත්‍රියයි. දළදා කරඬුව පසු දා පහන් වන තෙක් අස්ගිරි විහාරබද ආදාහන මළුවේ ගෙඩිගේ විහාරයෙහි තැන්පත් කෙරේ. පසු දා උදේ තුනට පමණ සතර දේවාලවල කපු මහත්වරු පේරාදෙණිය අසල ගැටඹේ තොට බලා පෙරහැරින් පිටත් වෙති. අරුණලු නැඟෙද්දී ගැටඹේ තොටට එන ඔවුහු කලින් අවුරුද්දේ මෙහි දී පුරවා ගත් දිය සහිත රන් කෙණ්ඩි හා රන් කඩු ගෙන සුදු කඩතුරාවකින් වැසූ පාරුවකින් ගඟ මැදට යති.ඔවුහු කඩතුරාවට මුවා වී කෙණ්ඩිවල දිය හිස් කරන අතරතුර ම ඒවා නැවත පුරවා ගනිති. එසේ පුරවා ගන්නා විට ඒ දිය රන් කඩුවකින් කැපීම සිරිතකි. එබැවින් මේ සිරිත ‘දිය කපනවා’ යනුවෙන් හැඳීන්වේ. දිය පුරවා ගැනීමට ‘දිය කපනවා’ යැයි කියන්නේ ඇයි? කපන්නේ ඝන ද්‍රව්‍යයක් මිස දියරක් නොවේ. වැස්ස නොවසින්නේ අහසේ එක් රැස් වී ඇති ජලය එක ම දිය කඳක් සේ ඝන ව ඇති හෙයිනැයි පැරැන්නෝ සිතූහ. එසේ නම් වැසි පොද වැටෙන්නට සලස්වා ගත හැක්කේ මේ දිය කඳ කැපීමෙනි. එහෙත් මේ දිය කඳ කැපීමට අහසට යෑමට කිසිවෙකුට නුපුළුවන.
අපට කළ හැක්කේ අපට යා හැකි තැනක දී දිය කැපීම අනුකරණය කිරීම යි. මහවැලි ගඟට බැස රන් කඩුවෙන් දිය කැපීමෙන් අනුකරණය කෙරෙන්නේ වැසි පොද ලබා ගැනීමට දිය කඳක් කැපීමයි. දිය කපන මොහොතේ දී නිසැක ව ම වැසි පොද වැටෙන බව බෞද්ධයෝ තරයේ විශ්වාස කරති.
මල් වැසි මෙන් වැටෙන මේ වැසි පොද මහා ධාරානිපාත වර්ෂාවක පෙර නිමිත්තක් පමණකි. 1826 දී ඉංගී‍්‍රසි ආණ්ඩුව දළදා පෙරහැර නැවැත්වූයෙන් තුන් අවුරුද්දක් ම වැසි නොවැටිණ. කෙත් වතු පාළු විණ. වැස්ස නැත්තේ පෙරහැර නැති නිසා යැයි උඩරැටියෝ එඩ්වර්ඩ් බාන්ස් ආණ්ඩුකාරයාට පැමිණිලි කළහ.ආණ්ඩුකාරයා අකමැත්තෙන් වුවත් පෙරහර පැවැත්වීමට ඉඩ දුන්නේ ය. එවර දිය කපන දා වැටුණු වැස්ස කෙළවර වූයේ මහා ගංවතුරකිනි. එය ‘දළදා වතුර’ යන නමින් බෞද්ධයෝ හැඳින්වූහ. එවක ලියවුණු ‘දළදා වතුර’ නම් ජන කාව්‍යයක් රාජ්‍ය ලේඛනාරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇත. පැන් පුරවා ගත් රන් කෙණ්ඩි රැගත් දේවාල පෙරහරට දළදා පෙරහැර ද එක් වීමෙන් පසුව ‘දවල් පෙරහැරක්’ සැදේ. ඒ ඒ පෙරහැරවල් මාලිගාවටත් දේවාලවලටත් ගෙවදිත්ම මහනුවර පැවැත්වෙන ඇසළ පෙරහැර නිමාවට පත් වේ. පෙරහැර නිමා වෙත්ම වැසි කාලය ආරම්භ වේ.
දිය කපන දා වැටෙන වැස්සත් සමඟ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ‘වස්සාන කාලය’ ද ඇරඹෙයි. උන්වහන්සේලා තුන් මසක් ම පන්සල් වල රැඳෙමින් වස් වසති.’අයං වස්සාන කාලෝ’ (මේ වැසි කාලයයි) යැයි කියමින් වැසි කල් උදා වුණු බව කියන්නට බෞද්ධයන්ට පුළුවන් වන්නේ ඇසළ පෝයට පෙරහැර පවත්වා වැස්ස වස්සා ගන්නට පුළුවන් වන නිසා ය.
පෙරහැර නිමා වූ වගයි
දවල් පෙරහැර නිමා වූ වහා ම ඒ බව රජතුමාට වාර්තා කිරීම පැරණි සිරිත විය. එහෙත් අද රජෙකු නැති බැවින් ඒ බව දැන් වාර්තා කරනු ලබන්නේ රටේ දේශපාලන නායකයා වන ජනාධිපතිතුමාට ය. මේ සඳහා ජනාධිපතිතුමා නොවරදවා ම මහනුවර පිහිටි රජ ගෙදරට පැමිණෙයි. එතැනට එන දියවඩන නිලමේතුමාත් දේවාලවල බස්නායකවරුත් පෙරහැර හොඳින් පැවැත් වූ බව ජනාධිපතිතුමාට දන්වා සිටිති.
සියලු බෞද්ධයන්ගේ ප්‍රාර්ථනය මෙසේ ය.
“දේවෝ වස්සතු කාලේන
සස්ස සම්පත්ති හෝතුච
පීතෝ භවතු ලෝකෝච
රාජා භවතු ධම්මිකෝ”
“කලට වැසී වසී වා
කෙත් වතු සාර වේ වා
ලොව සතුටු වේ වා
නිරිඳු සැම කල් දැහැමි වේ වා”
‘දේවෝ වස්සතු කාලේන’ යන පැතුමෙහි එන ‘දේවෝ’ යන පාලි පදයෙහි අර්ථ දෙකකි. එකක් ‘දෙවියන්’ යන්නයි.
‘දෙවියනි, කලට වැසි වස්සන්න’
දෙවෙනි තේරුම ‘වැසි වලාව‘ යන්නයි.
‘වැසි වලාවනි, කලට වැසි වස්සන්න’
ගොවිතැනින් ජීවත් වන ජනතාවකට වැසි වලාවට වැඩි දෙවියෙක් කොයින්ද?
(දළදා පෙරහර කෘතියෙනි.)
http://www.lakehouse.lk/budusarana/2009/08/05/tmp.asp?ID=fea04
Thursday, June 19, 2014
නේපාල බෞද්ධ ප්‍රබෝධයේ ශ්රී ලාංකේය පහන් ටැඹ
නේපාල බෞද්ධ ප්‍රබෝධයේ ශ්රී ලාංකේය පහන් ටැඹ
නේපාලය බුදු හිමි උපන් දේශය වුවද එකම හින්දු රාජ්‍ය බවට පත්වීමත් සමඟම මෙහි විසූ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාට නොයෙක් හිරිහැරවලට මුහුණ පෑමට සිදුවිය. නේපාලයේ ථෙරවාද බෞද්ධ තත්ත්වය නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේදී ශ්රී ලංකාවේ සාසන හිතකාමී භික්ෂු පරපුරෙන් නිහඬ සේවයක් සිදු වී ඇත.
1946දී පමණ නේපාල පාලකයෝ ථෙරවාදී භික්ෂුන් එරටින් නෙරපනු ලැබූහ. එවිට මෙරට බෞද්ධ දූත පිරිසක් එහි පාලකයන් හමුවී කරන ලද සාකච්ඡාවේ ප්රතිඵලයක් හැටියට නේපාල භික්ෂූන්ට සිය මවුබිමේ යළි ධර්ම ප්‍රචාර කටයුතු කිරීමට ඉඩකඩ සැලසිණ. වෙසක් දිනය නිවාඩු දවසක් ලෙස නම් කරනු ලැබුවේ ද නාරද හිමියන්ගේ උනන්දුව නිසාය.
1951 නේපාල ජාතික අග්ගධම්ම භික්ෂූන්වහන්සේ සමඟ නේපාලය බලා වැඩම කළ මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක මාහිමිපාණෝ නේපාල අගනුවරට කත්මන්ඩුවට වැඩම කර ආනන්ද කුටියෙහි ලැගුම් ගත්හ. 1951 ජනවාරි 22 අග්ගධම්ම, විවේකානන්ද යන තෙරණුන් දෙදෙන මහලු පැවිද්දෙහි පිහිටවූහ. මෙම කටයුත්තට උවදැවුවෝ නේපාල ජාතික කර්මශීල මහ ස්ථවරයෝ ය.
නේපාලයේ ලලිත් පුරයට වැඩම කළ මඩිහේ නාහිමියෝ එහි පැවති “යං මංගල විහාර” නමින්වූ පන්සලේ නම සිරි සුමංගල විහාරයයි, වෙනස් කර පන්සල් බිම සඟසතු කර 1951 මාර්තු 4 වෙනිදා මෙහි සීමාවක් සම්මත කළහ. මෙගමනෙහිදී නේපාලයෙහි ත්‍රිභුවන වීර වික්‍රම ගෘහදෙව රජතුමා හමුවූ බවක්ද වාර්තාවෙයි.
1956 අවුරුද්දේ නේපාලයෙහි කත්මණ්ඩු නුවර පැවැත්වුණු බුද්ධ ජයන්ති උත්සවයටද නේපාල ජාතික අමතානන්ද හිමිගේ ඇරියුම පරිදි මඩිහේ මහා නාහිමියෝ වැඩම කළහ. ලක්දිව භික්ෂු සමාජය එක්සත් කිරීමට මඩිහේ නාහිමියෝ නිතර ප්‍රයත්න දැරූහ. එමෙන්ම නේපාලයෙන් නෙරපා හරිනු ලැබූ ථෙරවාදී භික්ෂුන් වහන්සේලා තායිලන්තය, බුරුමය, ලංකාව ආදී කුමන රටක ඉගෙනීම කර ආපසු නේපාලයට වැඩම කළද නේපාල සංඝයා වශයෙන් වාසය කළ යුතු බවට සම්මුතියක් මඩිහේ නාහිමියෝ ඇති කළහ.
නේපාල දේශයෙහි වැඩම කළ භික්ෂූන් වහන්සේගේ පුහුණුවට වජිරාරාමයෙන් නොමද පිටුබලයක් ලැබුණි.
පැලෑනේ නාහිමියන්ගේ සිසු පිරිසට නේපාල් ජාතික භික්ෂූන් කීප නමක්ම ඇතුළත්වූහ. නේපාලී අමතානන්ද, නේපාලී සුබොධානන්ද, නේපාලී විමලානන්ද ආදී හිමිවරු මේ අතර කැපී පෙනෙයි.
අපවත්වී වදාළ ආචාර්ය ලබුදූවේ සිරිධම්ම ස්වාමින්වහන්සේ විසින් ආරම්භ කරන ලද එක් ශාසනික මෙහෙවරක් වූ ධර්මචක්‍ර විද්‍යාපීඨ පශ්චාත් උපාධි ආයතනය වත්මන් නේපාල බෞද්ධ ප්‍රබෝධය ඇති කිරීමට ප්‍රබල පදනමක් දැමීය. ධර්ම චක්‍ර විද්‍යාපීඨ ආයතනයේ ඉගෙනීම සඳහා නේපාල ජාතික හිමිනමක් පළමුව වැඩම කළ අතර පසුකලෙක ධර්මචක්‍ර විද්‍යාපීඨයේම ශාඛාවක් වශයෙන් ආරම්භ කළ සාමනේර පුහුණු පාඨමාලාවට මුලින්ම ඇතුළත් කරගන්නා ලද්දේ නේපාල ජාතික සාමනේරවරු පස්නමකි. පොල්ලමුරේ සෝරත නාහිමි නේපාල දේශයේ සිට ධර්මචක්‍ර විද්‍යාපීඨයේ ඉගෙනීමට පැමිණි නේපාලයේ පඤ්ඤාලෝක ස්වාමීන් වහන්සේ සමඟ නේපාල දේශයට වැඩම කළ වන්දනාගමනක දී මතුවූ අදහසක් අනුව නේපාලයේ බෞද්ධ පවුල්වලින් තෝරා ගෙනවිත් කුලදරුවන් නේපාල දේශයේදීම පැවිදි කරවීමේ වැඩ පිළිවෙළක් ආරම්භ කළහ. පසුව නේපාලයේ පැවිදි කළ භික්ෂුන් වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කරවා සුදුසු අධ්‍යාපන ආයතනවලට යොමු කිරී‍ෙම් වැඩ පිළිවෙළක්ද පොල්ලමුරේ සෝරත මහා හිමියෝ ආරම්භ කළහ.
පසුගිය කාලය තුළ වරින්වර ලක්දිවට පැමිණ කොළඹ විදුදය, විද්‍යාලංකාර, මරදානේ ශ්රී ලංකා විද්‍යාලය මහරගම ධර්මායතනය ආදී විද්‍යාස්ථානවල අධ්‍යාපනය ලද නේපාල ජාතික භික්ෂූන් වහන්සේලා විශාල සංඛ්‍යාවකි. ශාසනික සේවයද වෙසෙසින් අවධානයට පාත්‍රවිය යුත්තකි.
මෙලෙස සුසීල, ගුණධර වියත් නේපාල ජාතික භික්ෂු පරපුරක් ඇති කොට එරට නූතන බෞද්ධ ප්‍රබෝධයක් ඇති කිරීමට මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මාහිමි ඇතුළු ශ්රී ලාංකික සඟ පරපුරෙන් ලැබුණ දායකත්වය සුවිශේෂය.
.
Saturday, May 3, 2014
බෞද්ධ ගේය පද රචනා විමසීමක්
මහාචාර්ය පූජ්‍ය පාතේගම ඤාණිස්සර හිමි
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්රී සම්බුද්ධ ශරීර සොබාව සාමාන්‍ය මිනිසාට වඩා වෙනස් වූවකි. උන්වහන්සේගේ ශරීරය සාමාන්‍ය මිනිස් ශරීර ඉක්මවා ගිය මහා පුරුෂ ලක්ෂණවලින් යුක්ත ය. ශ්රී සම්බුද්ධ ශරීරය තිස් දෙකක් වූ මහා පුරුෂ ලක්ෂණවලින් හා අසීති අනුව්‍යංජනවලින් යුක්ත ය. උන්වහන්සේ කථා කරන විට කටහඬෙහි සුවිශේෂ ලක්ෂණ පිහිටියේ ය. සමාජය වෙනුවෙන් කළ උදාර සේවය බොහෝ ජනතා හිතසුව පිණිස පැවතියේ ය.
මෙකී ස්වභාවය නිසා ම පද්‍ය රචකයන් කල්පනා කරනු ලැබුවේ පද්‍ය රචනා කරනු ලබන්නේනම් ඒ තුළ තිබුය යුත්තේ බුදු ගුණ පමණකි ය කියා ය. “පෙදෙන් බුදුසිරිත ඈ” යනුවෙන් කියූයේ එයයි. එසේම යම් කිසි ප්‍රස්තුතයක් වර්ණනා කරනු ලබන්නේ ද එසේ කරන්නා වූ ඒ ප්‍රස්තුතය බුදු ගුණ ම විය යුතු ය. වැනීම, තැනීම, දීම, දිනීම යන අංශ පිළිබඳ සලකන විට බෞද්ධ සංස්කෘතියක හැදුණු වැඩුණු කෙනකු නම් කෙසේ විය යුතු දැයි චිරන්තන කවියා කීවේ ය. ඒ අනුව
වැණුවානම් බුදු ගුණ වැණුවාමයි
තැනුවානම් තම සිත තැනුවාමය
දෙනුවානම් දන් පින් දෙනුවාමය
දිනුවානම් පරලොව දිනුවාමය
තැනුවානම් තම සිත තැනුවාමය
දෙනුවානම් දන් පින් දෙනුවාමය
දිනුවානම් පරලොව දිනුවාමය
යනුවෙන් කීවේ ය. වර්ණනා කිරීමක් කරනවානම් ඒ බුදු ගුණ පිළිබඳ ව විය යුතුයි තනා සකස් කොට ගනු ලබන්නේ නම් ඒ සිත තනා ගැන්ම විය යුතුය. යමක් දෙනවානම් විය යුත්තේ දන් දීම හා පින් දීම ය. යමෙක් දිනන්නේ නම් වැදගත් වන්නේ පරලොව දිනීම ය.
පැරණි කවියා විසින් බෞද්ධ සන්නිවේදනය ජනතාවට ලබා දෙනු ලැබුවේ මෙපරිදි ය. ඒ ඔස්සේ සියලු බෞද්ධ ප්‍රජාව කටයුතු කරන්නට විය. චිරන්තන සාහිත්‍ය නිර්මාණ ආරම්භයේ දී ම බුදුන් වැඳීම තෙරුවන් වැඳීම දැකිය හැකිය. වීදාගම මෛත්‍රිය හිමියන් රචනා කරනු ලැබු ලෝවැඩ සඟරාව ඇරැඹෙන්නේ යට දැක්වෙන කවියෙන් ය.
සෙත් සිරි දෙන මහ ගුණ මුහු දාණන්
සත් හට වන බව දුකට වෙදාණන්
සිත් ගණ දුරු දුර ලන මුනිදාණන්
සිත් සතොසින් නම දිම් මුනිදාණන්
සත් හට වන බව දුකට වෙදාණන්
සිත් ගණ දුරු දුර ලන මුනිදාණන්
සිත් සතොසින් නම දිම් මුනිදාණන්
බුදු රජාණන් වහන්සේගේ අනන්ත අප්රමාණ බුදු ගුණ මහිමය මහා සාගරයේ ජලය හා සමානයි, මහ පොළවේ වැලිකැට හා සමාන ය සත්ත්වයාගේ භව දුකට වෙදැදුරුණන් වූයේ උන්වහන්සේ ය. මිසදිටුවන්ගේ මිථ්‍යා අන්ධකාරය දුරු කරවන වෙදැදුරු උන්වහන්සේ ය. එසේ වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ බැතියෙන් වඳිමි. ගුත්තිල කාව්‍යය, සුභාෂිතය, බුදුගුණ අලංකාරය, ආදි වූ සෑම නිර්මාණ ග්‍රන්ථයකම මෙකී සාධනීය ලක්ෂණ දැකිය හැකිය. පද්‍ය කෘති පමණක් නොව ගද්‍ය ග්‍රන්ථවල පවා මෙය දැකිය හැකිය. යම් සද්කාර්යයක් ආරම්භ කරන විට තෙරුවන් වැඳ පුදාගෙන ආශීර්වාද ලබා ගැනීම අද ඊයේ ඇති වූවක් නොවේ. එය ඈත අතීතයේ සිට පැවත එන්නකි.
ක්‍රි. ව. 1870 දශකයේ පමණ කාව්‍ය සම්ප්‍රදායට නවාංගයක් එකතු වනු දැකිය හැකිය. එනම්; ගීතය නමැති සාහිත්‍ය සංකල්පයයි. සංගීතය ද සමඟ ඉමිහිරි තනුවකට ගැයෙන මෙය දෘශ්‍ය ගෝචර ස්වභාවයෙන් මිදී ශ්‍රව්‍ය ගෝචර බවක් පෙන්නුම් කරයි. ගී කාව්‍ය යුගය විවිධ ආකාරයෙන් පෝෂණය ලැබුවේ පදවැල, සංගීතය හා කටහඬ එකතු වීමෙනි. මේ ක්‍රමය ඉතා ඉක්මනින් ශ්‍රාවකයන් අතර ජනපි‍්‍රය වන්නට විය. බුදු හිමියන් සැමරීම පිණිස ද ගීත නිර්මාණය විය. මුල් වකවානුවල නාඩගම්, නූර්ති ග්‍රැමෆෝන් චිත්‍රපට ආදියේ ආධාර ලබමින් පෝෂණය වී පසුව එය ගුවන්විදුලිය, වේදිකාව, කැසට්පටිය, සංයුක්ත තැටිය ආදි විවිධ මාධ්‍ය ඔස්සේ ශ්‍රාවකයා වෙතට ප්‍රවේශ වන්නට විය.
බුදුගුණ ගීත සාහිත්‍යය පිළිබඳ ව කරනු ලබන විමසීමකදී ඒවා අංශ කීපයකලා අවධානයට ලක් කළ හැකි ආකාරය පෙනේ. එනම්; බුදුරජාණන් වහන්සේගේ රූපකාය වර්ණනා කරනු ලබන ගීත, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මකාය වර්ණනා කරනු ලබන ගීත, බෞද්ධ පදනමක සිට ගැයෙන විරෝධාකල්ප ගීත, භක්තිය හා ආගමික ආශ්‍රය පළ කරන ගීත වශයෙනි. ප්‍රාරම්භක යුගයේ සිට වර්තමානය දක්වා විකාශනය වූ බෞද්ධ ගීත සාහිත්‍යය පිළිබඳ ව විමසා බැලීමේදී දක්නට ලැබෙන්නේ භක්තිය හා ආගමික ආශ්‍රය පළ කරන ගීත බහුල වශයෙන් මුල් යුගවල රචනා වී ඇති බවයි. බුද්ධාලම්බන පී‍්‍රතිය ඇතිකර ගැනීම මූලික කරගෙන ඒ ගීත රචනා වී තිබේ.
1870 දශකයේ ගීත රචනා කරනු ලැබු අය අතර ‘පිලිප්පු සිඤ්ඤො නමැති රචකයාට හිමි වන්නේ සුවිශේෂ ස්ථානයකි. ඔහුගේ රචනයක් ලෙස යට දැක්වෙන ගීතය දැක්විය හැකිය. බුදු හිමියන් කෙරෙහි ගෞරව දැක්විය යුතු බව හා බුද්ධත්වය ලැබීමේදී උන්වහන්සේ මාර සෙනග පරදා කළ වික්‍රමය මෙහිදී දක්වා තිබේ. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
නිමල මොක්ෂ ප්‍රකාශ තෛ්රලෝක්යබඹළුවා බුදු ඒ සුගතින්දු
ප්‍රබල සතුරු මාර ප්‍රාක්‍රම, ජයගත් ඒ බල සමිඳු
සතුරුමාර සෙනගට කිපි - හෙණ හඬ
ගුගුරණ විලසට
ගිනිජල් මාලා සහශ්‍ර - හරිමින්
කට හැර ගොරවන
සිරිසඟබෝ නාට්‍යය රචනා වූයේ ක්‍රි. ව. 1903 දී පමණය. එය ජෝන් ද සිල්වා ශූරීන්ගේ රචනයක් වන අතර එහි ගැයුණු ගීත ද ඔහුම රචනා කරනු ලැබීය. බුදුගුණ හා බුදු බැතිය වඩවන අයුරින් සැකසුනු මේ ගීතය බෞද්ධ ගීත අතර සුවිශේෂ වෙයි. මෙය නූර්ති ගීතයකි. නාට්‍යයේ චරිත රඟපෑ සංඝතිස්ස, සංඝබෝධි සහ ගෝඨාභය නමැති සහෝදර කුමාරවරුන් තිදෙනා අනාවැකි කිව හැකි අන්ධ බමුණකු අසලින් වැටී ඇති මාවතක යමින් සිටියි. එම අවස්ථාවේ අනුරාධපුර නගරයේ ශ්රී විභූතිය පළ කෙරෙන මෙම යට දැක්වෙන ගීතය ද ගායනා කරති. ශතවර්ෂාධික කාලයක් තිස්සේ ජන මනසේ ජනපි‍්‍රය භාවයට පැමිණි මේ ගීතය වර්තමානයේ ද එසේ ම පවතී.
දන්නෝ බුදුන්ගේ ශි‍්‍ර ධර්මස්ඛන්ධා
පේවී රකිති සොද සීලෙ නිබන්දා
ක්ලේෂ නස්නාවූ භික්ෂු ඇත්තේය බොහෝ
රහතුන් නිවස්නා පායා ප්‍රකාශේ...
පේවී රකිති සොද සීලෙ නිබන්දා
ක්ලේෂ නස්නාවූ භික්ෂු ඇත්තේය බොහෝ
රහතුන් නිවස්නා පායා ප්‍රකාශේ...
බුදු ගුණ ගීත රචනයෙහි දී ඇතැම් රචකයෝ බුදු ගුණ හා බොදු බැතිය වඩවන අනෙකුත් ආගමික සිද්ධස්ථාන ගැන ගී ලියූහ. ලුම්බිනි බුද්ධගයා කුසිනාරා වැනි බුදු තෙමඟුල සිදුවූ ස්ථානද යොදා ගෙන තිබේ. ග්‍රැමර්ෆොන් ගීතයක් ලෙස දැක්වෙන මතු සඳහන් ගීතය බාල තරුණ මහලු බේදයකින් තොරව අද පවා ජනපි‍්‍රය තලයේ පවතින එකකි. ”සිරි බුද්ධගයා විහාරේ” නම් වූ මේ ගීතය සී. වීරසේකර නම් රචකයා ලියූවකි. එච්.ඩබ්. රූපසිංහ සහ රුක්මණී දේවි නැමති ප්රවීණ ශිල්පීන් විසින් ගායනා කරනු ලැබූ අතර ඉන්දියානු තනුවකට ගැයී තිබේ. 1940 පමණ ශ්‍රාවකයන් අතරට පැමිණ මෙහි පද පෙළ මෙසේ ය.
සිරි බුද්ධගයා විහාරේ -
වඳිනෙමු මොක්ෂ පතාලා
ශාක්‍ය තිලෝනා වැඩ සිටි එදිනා
මරඟනන් පරදාලා - සිරි බුද්ධ ගයා විහාරේ
වඳිනෙමු මොක්ෂ පතාලා
ශාක්‍ය තිලෝනා වැඩ සිටි එදිනා
මරඟනන් පරදාලා - සිරි බුද්ධ ගයා විහාරේ
බුදුගුණ හා බුද්ධාලම්බන පී‍්‍රතිය ඇති වන අයුරින් සිහි කෙරෙන අනෙකුත් පූජනීය ස්ථාන පිළිබඳ සිහිපත් කෙරෙන මේ ගීතය එදා මෛදා තුර අතිශයින් ම ජනපි‍්‍රය ගීතයක් බවට පත්වී තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් බාල මහලු, තරුණ ආදී කිසිදු බේදයකින් තොර ව සැකසුණු මෙය දේව ගනයෙන් ආරම්භ වූ යහපත් ගීතයක් ලෙස සැලකේ. වර්තමානයේ ලියවුණු බොදු ගුණ ගීත පරදා ජනතා රුචිකත්වය මේ කෙරෙහි ඇදී යයි.
බොදු බැතිය වඩවන ගීත අතර සිරිපාදය පිළිබඳ ව යූ.ඩී. පෙරේරා ලියූ ග්‍රේටා ජෙනට් ද සිල්වා ඇතුළු පිරිස ගායනා කරන ග්‍රැමර්ෆෝන් යුගය සිහිකර වන එකකි. මේ ගීතය තුළ සිරි සමනොළ කඳු තරණයේහි හමුවන සුවිශේෂ ස්ථාන ද දක්නට ලැබේ. එනම්; ලීණි පොල් හා ඒ අසල ඇති අම්බලම, ධර්මරාජ ගල, ගෙත්තම් පාන, සීත ගඟුල හැරමිටි පාන, ආදී ස්ථාන වෙයි. ගීතයේ පද පෙළ මෙසේ ය.
මුනි නන්දන සිරි පාද වඳිමි
සමනොළ කන්දේ
විහිදෙන මොක්ෂ සුගන්දේ
ශාන්තී කරුණා ගුණ ආනන්දේ
ලැබීලා - පිහිටෙන් සුමන සුරින්දේ
සිත් පැහැදී
සමනොළ කන්දේ
විහිදෙන මොක්ෂ සුගන්දේ
ශාන්තී කරුණා ගුණ ආනන්දේ
ලැබීලා - පිහිටෙන් සුමන සුරින්දේ
සිත් පැහැදී
මුල් යුගයේ ගීත පිළිබඳ ව අධ්‍යයනය කර බලද්දී දක්නට ලැබෙන කාරණය වන්නේ බුදු ගුණ පමණක් නොව බුදුහිමියන් ගේ පහස ලැබූ ස්ථාන පවා බෞද්ධ ප්‍රබෝධයෙන් යුතුව වර්ණනා කරනු ලැබ ඇති බවයි. පූජනීය ස්ථාන වර්ණනා කිරීම ද බුද්ධා ලම්බන පී‍්‍රතිය වඩවන කරුණක් විය. නුර්ති ග්‍රැමර්ෆෝන් ගී පමණක් නොව පැරණි සෑම චිත්‍රපටියක ම පාහේ බුදුගුණ ගීත එකක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් දක්නට ලැබිණ.
මුල් යුගවල බෞද්ධ ගීත පිළිබඳ ව කරනු ලබන අධ්‍යයනයකදී දක්නට ලැබෙන ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ අන්‍යාගමික සංගීත ශිල්පීන් ගායක ගායිකාවන් මෙන් ම ගීත රචකයන් ද එකී කාර්යය සිදුකරනු ලැබ ඇති බවයි. ඒ අතර ගායනය හා සංගීත නිර්මාණය සුවිශේෂ වෙයි. ශිල්පියා සිය ආගමික නිර්මාණය කිරීමට වඩා බෞද්ධාගමික අදහස්වලට ප්‍රමුඛ ස්ථානය දීමට කටයුතු කරනු ලැබ ඇත්තේ කුමන කරුණක් නිසාද යන්න විමසා බැලීම කළ යුතුය. නිර්මාණ ශිල්පීන් අදහස් කරනු ලැබ ඇත්තේ ශ්රී ලාංකික සමාජයේ බහුතරය වඩාත් පිළිගත් ආගම පිළිබඳ ව විය යුතුය. නිර්මාණය රස විඳිනු ලබන්නේ බෞද්ධයන් වන නිසාම එබඳු ගීත එළි දැක්වීම වඩාත් සුදුසු ලෙස කල්පනා කරන්නට ඇත.
මුල් යුගයේ බෞද්ධ ගීතවල අන්තර්ගතය විමසා බැලීමේදී දැකිය හැකි සුවිශේෂී ලක්‍ෂණය වන්නේ බුද්ධකාය පිළිබඳ වර්ණනා කිරීමට වඩා බුද්ධාගම ඇසුරින් සකස්වූ බෞද්ධ සමාජය පිළිබඳ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට වැඩි තැනක් දක්වා තිබෙන බවයි. සිරි බුද්ධ ගයා විහාරේ, සමනල කන්ද, තනිවයි උපන්නේ, වෙසතුර, මහ රජිදා ආදී ගීත තුළින් ඒ බව පැහැදිලි වෙයි.
”රොඩී කෙල්ල” නැමති ටීටර් ගීයක් ලෙස පතළ “කවාලා විළඳ ජාති” නැමති ගීතයෙහි අන්තර්ගත ව ඇත්තේ බෞද්ධාගමික අදහස්ය. 1936 වර්ෂයේදී ගායනය වූ මේ ගීතය ඉනදියානු තනුවක් සඳහා නිර්මාණය කරනු ලැබූවකි. “පතාලා ලොවතුරා ශි‍්‍ර බුද්ධ රාජ්ජේ” යනුවෙන් වූ ගීතයක් ද ග්‍රැමර්ෆෝන් ගීත අතර වෙයි. එයද පෙරකී ඉන්දියානු තනුවට අනුව රචනා වූවකි. ගීතයේ පද පෙළ මෙසේය.
කවාලා විළඳ ජාති
ඇති කළත් රන් කූඩුවේ ගිරවා
දමාලා යන්නෙ ඉගිලී
රැව්දිදී ලබනා සෙවණ සැපතා...
ඇති කළත් රන් කූඩුවේ ගිරවා
දමාලා යන්නෙ ඉගිලී
රැව්දිදී ලබනා සෙවණ සැපතා...
සිරිසේන විමලවීරයන් රචනා කරනු ලැබූ මේ ගීතය කලින් කල බොහෝ දෙනා ගායනා කරනු ලැබූහ. බුදු දහමෙහි උගන්වන අටලෝදහම සමසේ විඳදරා ගත යුතු බව ගීතයෙන් අවධාරණය කරනු ලබයි.
බෞද්ධ ගීත පිළිබඳ ව කරනු ලබන අධ්‍යයනයකදී හමුවන විශේෂ අවස්ථාවක් හැටියට ප්රකට චරිත පිළිබඳ ලියැවුණු ගීත දැක්විය හැකි ය. ඒ අතර “සෝමාදේවි සහ තොටගමුවේ ශි‍්‍ර රාහුල හිමි පිළිබඳ ව ලියවුණු ගීත දැක්විය හැකිය. බෞද්ධ ගීත අතර මුල් යුගවල ගැයුණු මෙම ගීත මිනිසුන් අතර අතිශයින් ජනපි‍්‍රය වී ගියේ ය.
මතු දැක්වෙන ගීතය සෝමාදේවිය පිළිබඳ ව රචනා වූවකි. මෙහි පද රචනය යූ.ඩී. පෙරේරා ය. 1940 දශකයේ නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන මෙය ග්‍රැමර්ෆෝන් ගීතයකි. ගායනය කරනු ලැබුවේ ද යූ.ඩී. පෙරේරා ඇතුළු පිරිසයි. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
රුවින් සුරම් ගුණෙන් උතුම්
සෝමා දේවී
සෝමා දේවී ඒ ප්‍රේම පි‍්‍රයාවී
සෝමා දේවී
සෝමා දේවී ඒ ප්‍රේම පි‍්‍රයාවී
සෝමා දේවිය කළ උදාර ක්‍රියාව ගීතයෙන් කියවෙයි. රට දැය වෙනුවෙන් රජු කළ සටනට සෝමා දේවියගේ කැපවීම අගේ කොට දක්වා තිබේ.
ග්‍රැමර්ෆෝන් ගීතයක් ලෙස ප්රකට එම්.ඩබ්.එන්.එස්. විජයසිරි රචනා කළ එච්.ඩබ්. රූපසිංහ ගායනා කළ “ශ්රී රාහුල හිමිගේ නාමේ” නැමති ගීතයද 1940 දශකය තුළ මුල් වරට ගැයුනු ගීතයකි. ෂඩ් භාෂා පරමේෂ්වර තොටගමුවේ ශි‍්‍ර රාහුල හිමියන්ගේ උදාරත්වය ගීතයෙන් වර්ණනාවට ලක් කරනු ලබයි. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
ශි‍්‍ර රාහුල හිමිගේ නාමේ
සුදිලේ ලංකා ඉතිහාසේ හී
ශි‍්‍ර රාහුල හිමිගේ නාමේ...
සුදිලේ ලංකා ඉතිහාසේ හී
ශි‍්‍ර රාහුල හිමිගේ නාමේ...
1940 දශකයට අයත් බෞද්ධාගමික අදහස් රැගත් ගීතයක් ලෙස වින්සන්ට් සෝමපාල රචනා කරනු ලැබූ එච්.ඩබ්. රූපසිංහ සහ කෝකිලදේවී වීරතුංග ගායනා කළ මවුපිය ආදී සොඳුරු සමාජේ යන්න දැක්විය හැකිය. මෙය ග්‍රැමර්ෆෝන් ගීතයකි. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
මවු පිය ආදී සොඳුරු සමාජේ
කුල දෙටුවන් සෑමා
යෝග්‍ය වූ කාලේ නොමද ප්‍රෙමෙහී
ගෞරවයෙන් පිදුමා කළ යුතු වේ....
කුල දෙටුවන් සෑමා
යෝග්‍ය වූ කාලේ නොමද ප්‍රෙමෙහී
ගෞරවයෙන් පිදුමා කළ යුතු වේ....
ගීතයෙන් කියවෙන්නේ මවුපියන් සහ කුලදෙටුවන්ට සැලකීම වැඳුම් පිදුම් කිරීම කළ යුතු බවය.
ආචාර්ය පණ්ඩිත් අමරදේවයන් විසින් පද රචනා කොට සංගීත නිර්මාණය කර ගායනා කරනුලැබූ ‘වඳිමු සුගත සාක්‍යසිංහ’ නැමති ගීතය ද 1940 දශකයට අයත් වූවක් ලෙස සැලකේ. ගීතයට ඇත්තේ ස්වාධීන තනුවකි. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
වඳිමු සුගත සාක්‍ය සිංහ
සසර දිනූ බුදු පියා
රමණීය මන්දාර කුසුම්
කරමින පූජා
බැතියෙන මේ ගී ගයා...
සසර දිනූ බුදු පියා
රමණීය මන්දාර කුසුම්
කරමින පූජා
බැතියෙන මේ ගී ගයා...
බුදුරජාණන් වහන්සේ පිළිබඳ ව භක්ති ප්‍රණාමය ගීතය පුරා දක්නට ලැබේ. සංසාරය දිනූ සාක්‍යසිංහ සුගතයන් වහන්සේ විඳිමු යැයි ගීතයෙන් කියයි. ස්වාධීන තනු නිර්මාණය වූ අමරදේවයන්ගේ මේ ගීතය වර්තමානයේ ද ප්රකට ව පවතී.
ආටිගල සරත්චÁද්‍ර රචනා කළ ජී.ඇස්.බී. රාණි පෙරේරා තනු හා සංගීත නිර්මාණය කළ වින්සන් ද පෝල් පීරිස් ගායනා කරනු ලැබූ ‘සිරිපාදේ සමනොළ කන්ද පෙනේ’ නම් වූ ගීතය ද බෞද්ධ ගීත අතර විශේෂ වෙයි. එහි පද පෙළ මෙසේය,
සිරිපාදේ සමනොළ කන්ද පෙනේ
ආලෝකය සමන් කුලේ
හඳ පානේ මහ වන දිහා බලා
සුදු රිදී කඳන් හමුවේ...
ආලෝකය සමන් කුලේ
හඳ පානේ මහ වන දිහා බලා
සුදු රිදී කඳන් හමුවේ...
සිංහල චිත්‍රපට ගීත අතර බෞද්ධාගමික අදහස් රැගත් ගීතයක් මුලින් ම දක්නට ලැබෙන්නේ “කැලෑහඳ” චිත්‍රපටියේ ය. එය තිරගත වූයේ 1953 වර්ෂයේදී ය. ඇස්.ඇස්. වේදා නැමති ඉන්දියානු ජාතික ශිල්පියකු විසින් සංගීත අධ්‍යක්‍ෂණය කරනු ලැබූ අතර ගීත රචනා කරනු ලැබුවෙ හර්බට් ඇම්. සෙනෙවිරත්න විසිනි. ගීත පද රචනා වූයේ හින්දි තනු අනුවයි. ‘බයිජු බව්රා’ චිත්‍රපටියේ ගීතයක තනුව ඇසුරින් ලියවුණු ගීතයක් ලෙස ඒ චිත්‍රපටියට මොහිදින් බෙග් ගායනා කරනු ලැබූ මතු දැක්වෙන ගීතය සඳහන් කළ හැකිය. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
මායා මායා මායා මායා
කෝ සැපතා මේ සංසාරේ
දුක කෙළවර වේ නිර්වානේ...
කෝ සැපතා මේ සංසාරේ
දුක කෙළවර වේ නිර්වානේ...
මේ ගීතය මඟින් මිනිස් මනසට සංසාරය පිළිබඳ වූ හැඟීම මතු කරවන්නට රචකයා උත්සාහ ගෙන තිබේ. මිනිසා, රාගය, ද්වේෂය හා මෝහය නැමති අන්ධකාරයේ ගිලි සැබෑ ලෝකය නොදකින බව අවධාරණය කරයි. ලෝක යථාර්ථය මායාවක් බව මිනිසා තේරුම් ගත යුතු බවද ඉඟි කරවනු ලබයි.
බුදු දහමේ ලෝකය තුළ පවතින ධර්මතා අටක් පිළිබඳ ව දක්වයි. එය චක්‍රාකාර වූවක් ලෙස සඳහන් කරනු ලැබ ඇති අතර සැම පුද්ගලයා ම එයට නතුවන බවත් මිනිසා සිතන දෙය එලෙසින් ම ඉටු නොවන බවත් දහමෙහි උගන්වනු ලබන අදහස ගීතයකට කැටිවී අසන්නට ලැබෙන්නේ 1954 වර්ෂයේ තිරගතවූ ‘අංහකාර ස්ත්‍රි’ චිත්‍රපටියේය. කේ. හියුගෝ ප්‍රනාන්දු මේ චිත්‍රපටියේ ගීත රචනා කරනු ලැබූ අතර ආර්. මුත්තුසාමි සංගීත අධ්‍යක්‍ෂණය කරනුලැබීය. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
ලෝකය පෙරළෙයි කාලෙ ගෙවී යයි
මරුවා ළඟා වෙනවා
සිතු දේ නොමවෙයි - නොසිතු දෙයක් වෙයි
ලෝදම් කැර කෙනවා...
මරුවා ළඟා වෙනවා
සිතු දේ නොමවෙයි - නොසිතු දෙයක් වෙයි
ලෝදම් කැර කෙනවා...
ඒ.ඇම්. රාජා ගැයූ මේ චිත්‍රපට ගීතය බෞද්ධ සමාජය තුළ බුදු දහමේ සමාජ පණිවිඩය සාමාන්‍ය ප්‍රජාව වෙත අරගෙන ගිය එකක් ලෙස දැක්විය හැකි ය.
1955 වර්ෂයේ තිරගතවූ “සුරංගනී” චිත්‍රපටයට ඇතුළත් වූ සිරීපාද ප්‍රජා භූමිය පිළිබඳ ව වූ ගීතය ද බෞද්ධ ගීත අතර සුවිශේෂ වෙයි. ඩබ්ලිව්. විල්ප්‍රඩ් සිල්වා රචනා කරනු ලැබූ මේ ගීතය ටී.ආර්. පාපා නැමති ඉන්දියානු ජාතික අධ්‍යක්‍ෂවරයකුගේ සංගීතයට ගායනා කරනු ලැබුවේ ජී.එස්.බී. රාණි පෙරේරා ය. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
ඕ සෑසී ලෝනා මාගේ
සම්බුදු සිරිපාදේ
දිලෙනා වූ බුදු රශ්මි විහිදමිනේ
බුදු සිරිපාදේ බුදු සිරි පාදේ
වඳනා ලෙසින් යමු සමනළයේ...
සම්බුදු සිරිපාදේ
දිලෙනා වූ බුදු රශ්මි විහිදමිනේ
බුදු සිරිපාදේ බුදු සිරි පාදේ
වඳනා ලෙසින් යමු සමනළයේ...
සිංහල බෞද්ධ ගීත වැඩි ම ප්‍රමාණයක් ගායනා කරනු ලැබූ අන්‍යාගමිකයකු ලෙස ප්රවීණ ගායන ශිල්පී මොහිදින් බෙග් දැක්විය හැකි ය. ඔහු විසින් ගායනා කරන ලද “තනිවයි උපන්නේ තනිවයි මැරෙන්නේ” නැමති ගීතය සුවිශේෂ වෙයි. 1955 වර්ෂයේදී තිරගතවූ “අශෝකා” චිත්‍රපටියට ඇතුළත් වූ මේ ගීතය ජී.එල්.ඒ. සෝමපාලයන්ගේ සංගීතයට ද කරුණාරත්න අබේසේකරගේ පද රචනයද සහිත විය. එහි පද පෙළ මෙසේය.
තනිවයි උපන්නේ තනිවයි මැරෙන්නේ
මේ ඩිංගෙදී ඇයි කෝලම් නටන්නේ...
මේ ඩිංගෙදී ඇයි කෝලම් නටන්නේ...
බුද්ධාගමේ උගන්වනු ලබන උපත හා විපත පිළිබඳ ව වන විග්‍රහයන් ගීතයට පාදක වී තිබේ. පුද්ගලයා විවිධ ආකාරයෙන් ජීවිතය ගත කරනු ලැබුවද ඔහුට මරණයෙන් මිදී සිටිය නොහැකිය. ඊර්ෂ්‍යාව පුද්ගල මනස හා චරිතය අපවිත්‍ර කර දමන්නක් මිස ඉන් අර්ථයක් සැලසෙන්නේ නැත. මේ ගීතය සිංහල බෞද්ධ ගීත අතර සුවිශේෂතාවයකින් යුතු වූවකි.
1956 වර්ෂයේදී තිරගත වූ “දුප්පතාගේ දුක” චිත්‍රපටියෙහි ද බෞද්ධාගමික අදහස් රැගත් ගීතයක් ඇතුළත් විය. එනම්; “වෙසතුරු මහ රජිඳා” නැමති ගීතයයි. ඉන්දියන් ජාතික ඇස් දක්‍ෂිණ මූර්ති සංගීත අධ්‍යක්‍ෂණය කරනු ලැබූ මේ ගීතයේ පද පෙළ ආනන්ද සමරකෝන් ගෙනි. ගායනා කරනු ලැබුවේ මොහිදින් බෙග් විසිනි. එහි පද පෙළ මෙසේ ය.
වෙසතුරු මහ රජිඳා
පිරූ දාන පාරමී සපුරා මතු
බුදු බව ලබනා අභිලාෂේ
තම සතු වස්තුව කිරුළද දන්දී
තපසට නික්ම ගියෙ...
පිරූ දාන පාරමී සපුරා මතු
බුදු බව ලබනා අභිලාෂේ
තම සතු වස්තුව කිරුළද දන්දී
තපසට නික්ම ගියෙ...
1950 දශකය සිංහල චිත්‍රපටියේ ද සුවිශේෂතාවක් පෙන්නුම් කරන දශකයකි. සිංහල ගීතය තුළ ද එකී අනන්‍යතාවය පෙන්නුම් කරනු ලබයි. ‘රේඛාව‘ චිත්‍රපටිය තිරගත වන්නේ ද 1956 වර්ෂයේ ය. ඒ චිත්‍රපටිය සඳහා ගීත නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ මර්සලීන් ජයකොඩි පියනමයි. ඔහු විසින් රචනා කරනු ලැබූ “වෙසක් කැකුළු” නැමති ගීතය ද බෞද්ධාගමික අදහස් රැගත් ගීත රචනා කලාවේ සුවිශේෂතාවකි. එනම්; අන්‍ය ආගමික පූජකතුමකු ලියූ ප්‍රථම බෞද්ධ ගීතය වීමයි. ස්වාධීන තනු නිර්මාණයකින් යුතුව ගායනා කෙරුණු මෙහි තනුව නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ සුනිල් ශාන්ත විසිනි. ගායනය, ඉන්ද්‍රානි විජය බණ්ඩාර විසිනි. ගීතයේ පද පෙළ මෙසේ ය.
වෙසක් කැකුළු අතු අග ඉඳ නටන විලාසේ
ඉරෙන් හඳෙන් සිරි විඳ විඳ රඟන විලාසේ
පියලි සලාලා - රේණු හලාලා...
ඉරෙන් හඳෙන් සිරි විඳ විඳ රඟන විලාසේ
පියලි සලාලා - රේණු හලාලා...
ගීතය පුරා යන සමස්ත අර්ථය බෞද්ධාගමික අදහස් නොවූවද ගීතය බෞද්ධ අදහස්වලට සමීප වූවකි.
සිංහල ගීතයෙහි දක්නට ලැබෙන බෞද්ධාගමික අදහස් රැගත් පද රචනා පිළිබඳ ව මෙහිලා අධ්‍යයනයක් සිදු කොට තිබේ. නාඩගම්, නූර්ති ටීටර්, ග්‍රැමෆෝන්, චිත්‍රපට, නාට්‍ය ආදී විවිධ අංශ විෂයෙහි මෙහිලා අවධානය දක්වන ලදී.
මූලික බලාපොරොත්තුව වූයේ සිංහල බෞද්ධ ගීතය පිළිබඳ නිවැරදි අධ්‍යයනයක යෙදීම සඳහා මංපෙත් විවර කර ගැනීමය. මෙහිලා සාකච්ඡා කරනු ලැබුවේ 1950 දශකයේ අවසාන භාගය දක්වා වූ ගීත පිළිබඳව පමණක් වන අතර ඉන් ඉදිරි දශක පිළිබඳ කිසිවක් මෙහිලා සාකච්ඡා කරනු ලැබුවේ නැත.
මෙම අධ්‍යයනයේදී දැකගත හැකි වූ ලක්ෂණ කීපයක් වෙයි. ඒවා අතර බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනන්ත අප්රමාණ ගුණ කඳ පිළිබඳ ව සිදු කෙරුණු ගායනා, බුදු දහමෙහි උගන්වනු ලබන කරුණු ඇතුළත්වූ ගායනා, බෞද්ධ ආගමික පූජනීය ස්ථාන පිළිබඳව ගැයුණු ගායනා, ඓතිහාසික චරිත පිළිබඳව ගැයුණු ගායනා ආදී වශයෙනි. ගීත රචනා කරනු ලැබූවන් හැටියට, අන්‍යාගමිකයන් සහ අන්‍යාගමික පූජකයන් ද බෞද්ධාගමිකයන් ද දක්නට ලැබිණ. ගීත ගායනයෙහිද අන්‍යාගමික පිරිස් වැඩි වශයෙන් ද බෞද්ධාගමික පිරිස් අඩු වශයෙන් ද දක්නට ලැබේ.
ගීත තනු ඉන්දීය තනු වලට වචන යෙදීම සහ දේශීය තනු නිර්මාණ දැකිය හැකිය. සිංහල බෞද්ධ ගීතය 1950 දශකය පසුකරනු ලබන්නේ එහි කිසියම් වර්ධනීය අවස්ථාවක් ද පෙන්නුම් කරමින් ය. සිංහල බෞද්ධ ගීතයට දේශීය තනු නිර්මාණය ඇතුළත් වීම ඉන් එකකි. ගීත අන්තර්ගතය සාහිත්‍යාත්මක ස්වරූපයෙන් තොරවූ අවස්ථා බහුල වශයෙන් දැකිය හැකි අතර බෞද්ධ ගීත සඳහා එකී පද රචනා ක්‍රමය වඩාත් සාර්ථක වූවක් බවද කිව යුතුය.
http://www.silumina.lk/punkalasa/20110515/_art.asp?fn=ar11051515
Thursday, May 1, 2014
පිරිත සංගීතවත් කිරීම වැරැදි ක්‍රියාවක්
ආචාර්ය කොටපිටියේ රාහුල හිමි
බෞද්ධ දර්ශනය යනු බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්මයයි. එය ඇතැමුන් විසින් ආගමක් යැයි හුවා දැක්වීමට උත්සාහ කළ ද ආගමක මූලික ලක්ෂණවලින් ඔබ්බට ගිය ආකාරයක් එහි ගැබ් ව තිබේ.
ඉංග්‍රීසි බසින් ආගම (Religion) යන අදහසට බාහිර ව දර්ශනය (Philosophy) යන තේරුමින් එය හැඳින්වීම වඩා නිවැරැදි ය. එයට හේතුව ඒ දර්ශනය කිසියම් සමාජයක් හෝ ජන සමූහයක් හෝ යහ මඟ යැවීමට තරම් ගැඹුරු වීමයි.
කිසිදු බෙදීමක්, පෞද්ගලිකත්වයක් නොමැති ව ලෝකය දෙස, මනුෂ්‍යයා, සත්ත්වයන් මෙන් ම විශ්වය දෙස දාර්ශනික ව බලා කරන ලද විශ්ලේෂණයක් ලෙස ද බුදු දහම හැඳින්විය හැකි ය.
මෙහි ඉතා වැදගත් අංගයක් වන්නේ සංස්කෘතියයි. එය කොටස් දෙකකි.
1. නාම, එනම් සිතුම් පැතුම් හා මානසික වශයෙන් සලකන දෑ
2. රූප, එනම් භෞතිකව පෙනෙන ගොඩනැඟුණු ‘ශරීරය’ වශයෙනි.
2. රූප, එනම් භෞතිකව පෙනෙන ගොඩනැඟුණු ‘ශරීරය’ වශයෙනි.
මේ නාම හා රූප යන අංශ දෙක කෙරෙහි ම බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ ගැඹුරු දහමේ මූලික හරය මෙසේ දැක්විය හැකි ය.
සබ්බ පාපස්ස අකරණං
කුසලස්ස උප සම්පදා
සචිත්ත පරියෝ දපනං
ඒතං බුද්ධානු සාසනං
කුසලස්ස උප සම්පදා
සචිත්ත පරියෝ දපනං
ඒතං බුද්ධානු සාසනං
මෙහි පළමු වැනි පදයෙන් අදහස් වන්නේ සියලු බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනාව වන්නේ සියලු පාප ක්‍රියාවන්ගෙන් වෙන්වීමයි. එහි සරල අරුත නම් මානසික මට්ටම පහත වැටෙන ක්‍රියාවන්ගෙන් වැළකීම ය. මනසින් උසස් මිනිසුන් යම් ක්‍රියාවකින් පහත වැටේ නම් එයින් වැළකෙන්න යන්නයි.
කුසලස්ස උපසම්පදා - මනස හැකිතාක් දුරට උසස් මට්ටමින් දක්ෂ ලෙස පවත්වාගෙන යෑම ය. එනම් ස්වාභාවික ව අප මනස පුහුදුන් වැරැදිවල යෙදීමට පෙලැඹෙයි. එය දක්ෂ ලෙස වළක්වාගෙන, සිතෙන, සිතෙන දේ කිරීමෙන් වැළකී සිත පාලනය කරගත යුතුයි.
මෙහිදී අප මතක තබාගත යුත්තේ ආහාර, නිද්‍රා භය, මෛථුන්‍ය ආදී පොදු අවශ්‍යතා මිනිසුන්ට මෙන් ම අනෙක් ජීවීන්ගේ ද අවශ්‍යතා වන බවයි. එහෙත් තිරිසනුන් මෙන් වේලාව අවේලාව තැන නොතැන නොබලා කටයුතු කිරීමෙන් මිනිසා වැළකී සිටියි.
ධර්මෝ හි තේ ශාම් අධිකෝ විශේෂා (තිරිසනුන් ආදී සතුන් ගෙන් මිනිසා විශේෂ වන්නේ ධර්මානුකූල ව සුදුසු නුසුදුසුතා බලා ක්‍රියාවේ යෙදීම පාලනය කළ හැකි නිසා ය) වශයෙන් කියා ඇත්තේ එයයි.
පස් පව් සඳහා සිත යොමුවන විට ශීලාචාර බව, ලැජ්ජාව, යුක්ති ධර්මය, සමාජ අපකීර්තිය වැනි දේ නිසා මනස පහත වැටීමට නොදී, පාලනය කර උසස් දේම යොමු කිරීමෙන් කුසල් රැස් කිරීමට යොමුවේ.
සචිත්ත පරියෝ දපනං - මිනිසාගේ සිත සංවරකර ගැනීම බුදු දහමේ මූලික හරයයි. ඒ හරය තහවුරු කිරීම සඳහා දේශනා කළ ඉතා සාධාරණ තර්කානුකූ®ල න්‍යාය නම් හේතුඵල වාදයයි. එසේ ම චතුරාර්ය සත්‍ය, පටිච්ච සමුප්පාදය කර්මය, පුනර්භවය හා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය මගින් ඒ හරය තවදුරටත් අවබෝධ කර ගැනීම පහසු කරවයි.
විශේෂයෙන් ම මූලික සත්‍ය වූ චතුරාර්ය සත්‍යය මගින් යමක පවතින ස්වරූපය හෙවත් දුඞඛ සත්‍ය ද එයට හේතුව කුමක්ද යන්න සොයා ගන්නා සමුදය සත්‍යය ද, ඒ හේතුව නැති කිරීමෙන් ඇතිවන යහපත් ප්‍රතිඵලය කුමක්ද යන්න නිරෝධ සත්‍යය ද ඒ සඳහා යා යුතු මග හෝ ක්‍රමවේදය ‘මග්ග‘ සත්‍ය මගින් අවබෝධ කර ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.
බෞද්ධ දර්ශනය යන්නෙහි වැදගත්කම වන්නේ කෙලෙස් ප්‍රහීන කර නිර්වාණය ලබා ගැනීමට මෙන් ම එදිනෙදා ජීවිතයේ උද්ගතවන ගැටලු නිරාකරණය කර ගැනීමට ඉතාම සුදුසු මාර්ගෝපදේශය එයින් සැපයීමයි.
මෙවැනි උතුම් වූ දර්ශනයක් වසර දෙදහස් පන්සියයකට වැඩි කලක් ථෙරවාදී භික්ෂූන් වහන්සේ විසින් ශ්රී ලංකාව තුළ පවත්වාගෙන ආවේ ඉතිහාසයේ විවිධ යුගවල ඇති වූ විවිධ බලපෑම් හා ගැටලු බෞද්ධ දර්ශනයට ම අනුකූලව අවබෝධ කර ගනිමින් ඒවා විසඳමින් ය. එහි යම් බැරෑරුම් අවස්ථා උද්ගත වූයේ ත්‍රිපිටකයේ ගැටලු සහගත තැන් ඇතැයි ඇතැම් උගතුන් ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟිනි.
සූත්‍ර හා විනය පිටකය පිළිබඳ ඇතැම් ගැටලු ඉදිරිපත් වුව ද, සමස්තයක් ලෙස ගත් කල මුල් බුදු දහම එහි පවතින බව පැහැදිලි කරුණකි. අභිධර්ම පිටකය බුදු දහම තවදුරටත් අර්ථකථනය කිරීමෙන් අපට ලැබුණු සාහිත්‍යයක් ලෙස සැලකිය හැකි ය.
එනිසා ථේරවාදී බුදු දහම පිළිගන්නේ අභිධර්මය යනු බුද්ධ වචනය ලෙස ය. එහි ගැටලු සහගත තැන් බුද්ධ කාලයේ ම විවරණය කොට ඒවා බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින් ඇතැම් අවස්ථාවල අනුමත කරන ලද බවට ද සාක්ෂ්‍ය තිබේ.
නිදසුනක් ලෙස සැරියුත් මහ තෙරණුන් ධම්මදින්නා භික්ෂූනින් වැනි අය වෙත ගොස් තමන්ට අපැහැදිලි තැන් අවබෝධ කරගන්නා ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ඇතැම් පිරිස් ඔවුන් වෙත යැවූ බවත් එහිදී කළ විශ්ලේෂණ උන්වහන්සේ අනුමත කිරීමෙන් බුද්ධ වචනය ලෙස තහවුරු වූ බවත් ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. ඒ නිසා ම ඇතැම් උගතුන් ගේ සැකය සාධාරණ ද යන සැකයක් මතුවේ.
එවන් වූ මූලික ත්‍රිපිටකය ඇසුරින් බුද්ධ ඝෝෂ හිමිගේ කාලයේ අට්ඨ කථා, ලියැවුණේ ධර්මය අවබෝධ කරගැනීමට අපහසු අයගේ පහසුව පිණිස ඉතා ම ක්‍රමානුකූ®ල ව කරන ලද විවරණ ලෙසිනි. ත්‍රිපිටකයේ මෙන් ම අට්ඨ කථාවල ද ගැටලු ඇති බව කීව ද බුදුන්ගේ දේශනා අනුව යමින් සැකැසූ දාර්ශනික සාහිත්‍යයක් සහ ඒ දර්ශනය ප්‍රායෝගික ව ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් ගොඩනැගුණු සමාජ සංස්කෘතික ලක්ෂණ පිළිබඳ තොරතුරු ද එහි ඇතුළත් වේ.
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 5 වැනි සියවසින් පසු ව මෙය නිර්මාණය වුණු අටුවා, ප්‍රකරණ, ටීකා සහ ඒ ආශ්‍රිත ව පාලි භාෂාව ඇසුරින් පෝෂණය වූ සාහිත්‍යයක් ද විය. එක් අතකින් පැහැදිලි දහමක් ද අනෙක් අතින් ඒ දහම ඇසුරින් සුපෝෂිත දියුණු සමාජයක් ද අපට ලැබුණේ එමඟිනි.
ඒ සංස්කෘතිය සරල ව ම තේරුම් ගත හැක්කේ වැවයි - දාගැබයි යන්නෙනි. ‘වැව‘ යනු භෞතික දියුණුවයි. එනම් ලෞකික සශ්‍රීකත්වයයි. ‘දාගැබ’ යනු ආධ්‍යාත්මික සශ්‍රීකත්වයයි. අපේ සමාජය තුළ ලෞකික මෙන් ම ආධ්‍යාත්මික සශ්‍රීකත්වය පැවැතුණු බවට ඇති හොඳ ම සාධකය ද එයයි.
1505 න් පසු පරදේසක්කාරයන් බුදු දහමට විවිධ බලපෑම් තර්ජන එල්ල කළේ ද සත්‍යාවබෝධය නිසා හික්මුණු මනසින් යුත් අපේ සංස්කෘතියේ ලක්ෂණ වූ ශීලාචාරකම, ඒකීයත්වය සහෝදරත්වය ඔවුන්ගේ පාලනයට මහත් බාධාවක් වූ නිසා ය. කෙසේ වෙතත් එවක රටේ බිහිවුණු ගිහි පැවිදි පිරිස මේ තත්ත්වයෙන් රට ගොඩගන්නට මහත් සේ කැපවුණු බව ද නොකියා ම බැරි ය.
එසේ බේරාගත් අපේ මෙන් ම ලෝකයේ උරුමයක් වූ බෞද්ධ සංස්කෘතියට නූතනයේ එල්ල වී ඇති බලපෑම විටෙක එදාටත් වඩා දරුණු යැයි සිතිය හැකි ය. ඊට පළමු වැනි හේතුව වන්නේ ඒ ඒ ආගම්වලට අද තම තමන්ගේ අනන්‍යතාව රැක ගැනීමට නොහැකි ව පසුවීම යි.
වසර දහස් ගණනක් අඛණ්ඩ ව ආරක්ෂා කරගත් දර්ශනය හා සංස්කෘතියට, එමෙන් ම ලොව ම පිළිගන්නා පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක, සාහිත්‍යය හා ඉතිහාසාත්මක සාධක මෙන් ම ත්‍රිපිටකය වැනි ලිඛිත සාධකවලට අද අභියෝග එල්ල කරන්නේ අපේ ම පිරිස් වීම මෙහි කනගාටුවට කරුණයි.
එමඟින් සාමාන්‍ය ජනතාව තුළ ඇති කිරීමට උත්සාහ කරන සැකය මගින් බෞද්ධ දර්ශනය කෙරෙහි ඇති ගෞරවය හීන කිරීම ඔවුන්ගේ අරමුණ වී තිබේ. බුද්ධ දේශනය හා අභිධර්මය පිළිබඳ නිවරැදි දැක්මක් නැති අර්ථකථන සැපයීමෙන් ඇතැම් පිරිස් ඒ බව සනාථ කිරීමට උත්සාහ දරයි.
නිදසුනක් ලෙස ‘අසපු’ යනු පෙරදිග සංස්කෘතියේ හින්දු ක්‍රමය අනුව සංගීත, වෛද්‍ය, ආදී බෞද්ධ නොවන යම් ලෞකිකත්වයක් තුළ රැඳුණු ආකල්පයකි. පන්සල හා සම්බන්ධ වන්නේ පන්නසාලා, විහාර ආරාම, පරිවේණ ආදිය වේ.
ඒ හැරුණු කොට මෙතෙක් බෞද්ධ සංස්කෘතිය තුළ බුදුන්ගේ කාලයේ හෝ අටුවා කාලයේ හෝ 20 වැනි ශත වර්ෂය දක්වා ම බෞද්ධාරාමවලට අසපු යන්න භාවිත වී නැත. එය සොයා කළ පර්යේෂණවලදී හමු වූයේ The word is not found anywhere in the cannon. යනුවෙනි. එනම් බෞද්ධ අර්ථථයෙන් භික්ෂුන් වහන්සේ හට අසපු නැත. එය වෙනස් වූ සංස්කෘතියක වින්දනාත්මක පැතිකඩක් පමණකි.
නමුත් පන්සල තෙරුවන් වැඩි තැන් ය. ආරාම, අධ්‍යාත්මයට ඇලෙන තැන් ය. විහාර, තෙරුවන් වැඩ සිටින, සරලත්වය අගයන, සිත හික්මවීමට මෙහෙය වන තැන් ය.
දෙවැනි කරුණ නම් මෙතෙක් පැවැති බෞද්ධ සංස්කෘතියේ ඇතැම් සිරිත් විරිත්, දානමාන පින්කම්, පිරිත් පින්කම්, ධර්ම දේශනා, සත් දවසේ දානය, අට පිරිකර පූජාව ආදිය පිළිබඳ ඒ පැවැති සංස්කෘතික රාමුවෙන් බොහෝ ඔබ්බට ගොස් විවේචනය කරමින්, එයට වාණිජ අරමුණු සපයමින් ජනපි‍්‍රය කරවීම ය.
තෙවැනුව පිරිත් දේශනය පිළිබඳ ජනතාව තුළ ඇති කිරීමට උත්සහ ගන්නා වැරදි මතයයි. පිරිත යනු බුද්ධ ධර්මයේ ඇතැම් සූත්‍ර දේශනා ගෙන ඒවා නිසි ලෙස ශබ්ද උච්චාරණය කරමින් ස්වර ව්‍යංජන යම් රිද්මයකට හසුරුවමින් මෛත්‍රියේ බලය හා සත්‍යයේ බලය ගොඩනැඟීමයි.
එය පාලි භාෂාවෙන් කරන ලද ක්‍රමානුකූල බන්ධනයකි. එහි බණ වරක අකුරු 8000 බැගින් බණවර හතර සඳහා අකුරු 32000 ක් නිශ්චිත ව ම ගණ පිහිටවා ඡන්දස් අලංකාරවලට අනුව ගොඩනැඟූ සාහිත්‍යයකි.
එවන් වූ වටිනා පිරිත අද ක්‍රම දෙකකින් “බාල්දු” වෙමින් පවතී. පළමුවැන්න පිරිතට සංගීතය සැපැයීමයි. මෙය ලෝක විනාශයක් බඳුයැයි කීවද නිවැරදි ය. හේතුව සංගීතය හා පිරිත යනු ආකාර දෙකකින් බැලිය යුතු අංශ දෙකක් වන නිසා ය. පිරිතෙන් මනස එක් ආකාරයකින් පාලනය කෙරේ. එයට සංගීතය මුසු කිරීම යනු පිරිතේ නිර්මලත්වය පළුදු කිරීමකි.
දෙවැනි ව පාලිය ළාමක වචනවලට යොදමින් සිංහලෙන් පිරිත් කීම ය. එමඟින් සිදු වන්නේ පිරිතකින් ලැබිය යුතු ප්‍රතිඵල නොලැබී යාමයි. මෙහිදී අවධාරණය කළ යුත්තේ අප කුමනාකාරයේ නව නිර්මාණයක් කළ ද යම් දෙයක මූල බීජයට හානි නොකළ යුතු බව ය.
තවත් ආකාරයකින් බෞද්ධ සංස්කෘතිය විනාශ කිරීමට ගන්නා උත්සාහයක් ලෙස දැකිය හැක්කේ මෙතෙක් පන්සලෙන් පිටත්වන බෞද්ධ පෙරහැර වෙනුවට බෝධි සත්ත්ව පෙරහැර, මාතෘ පෙරහැර, දේව පෙරහැර ආදිය උත්සව ශ්‍රීයෙන් පිටත් කිරීමයි.
අදටත් අපේ පන්සලකින් පිටත්වන පෙරහැරක මූලිකත්වය දිය යුත්තේ බුදු රජාණන්වහන්සේට ය. බුදුන් බුදුගෙයි තබා දෙවියන් පෙරහැරේ වැඩමවන රටක් බවට ක්‍රමයෙන් පත්වීම බෞද්ධ සංස්කෘතියට මහත් හානියකි.
එසේ අවශ්‍ය නම් කළ යුත්තේ දළදා පෙරහැරේ මෙන් මූලික ගෞරවය නිසි ලෙස බුදු හිමියන්ට ලබාදී පසුව දෙවිවරුන් පෙරහැරට එක් කිරීමයි.
මව්වරුන්ට සැලකීම පිළිබඳ ඉතා නිවැරදි ව දක්වා ඇත්තේ බුදු දහමේ ය. එය “මරිය මාතා” උත්සවයක් මෙන් ජන මාධ්‍යය ඔස්සේ ප්‍රචාරය කරමින් අපේ සංස්කෘතිය ක්‍රමයෙන් වෙනස් කිරීමට දරන උත්සාහය ද නුසුදුසු එකක් වග සැබෑ බෞද්ධයෝ පිළිගනිති.
ත්‍රිපිටකයේ සිංහල පරිවර්තනයට සිදු ව ඇත්තේ ද එවැනි ම අකටයුත්තකි. බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රි හිමිපාණන් වැලිවිට සෝරත ස්ථවිරයන් වැනි පණ්ඩිත හාමුදුරුවරුන් පනස් නමක් පමණ වසර 32 ක් පුරා මහන්සියෙන් කරන ලද සංස්කරණය පිරිසිදු සිංහල සහ ධර්මය අඩංගු කර තිබියදී ඇතැම් අය තමන්ට වැටහෙන පරිදි අභිධර්මය පවා පරිවර්තනය කිරීමට පෙලඹී තිබේ.
බුදු රජුන්ගේ කාලයෙන් පසු විවිධ නිකාය ඇතිවීමට ද හේතුව මෙවැනි ම විවිධ වූ අර්ථකථන ධර්මයට ලබා දීමයි. කෙසේ වුවද අද වනවිටත් වාසනාවකට මෙන් මෙරට නිකාය භේදය විහිලුවක් පමණක් වී තිබේ.
කනගාටුවට කරුණ නම් වර්තමානයේ ද එදා මෙන් නිසරු අර්ථකථන නිසා දර්ශනය විකෘති වීමේ තත්ත්වයකට මග පෑදීමයි. එයින් සිදුවන තවත් විශාල හානියක් වන්නේ බුදු දහමෙන් පෝෂණය වන අපේ සාහිත්‍යය ආදී අංග ද විකෘති අයුරින් ගොඩනැඟීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිවීම ය.
ආගමික අනන්‍යතාව රැක ගැනීම ඒ ඒ ලබ්ධිකයන් විසින් නිසි අවබෝධයෙන් යුතුව කළ යුත්තකි. බෞද්ධයන් අන්‍ය ආගමික සංස්කෘතීන් “කොපි” නොකළ යුතුවාක් මෙන්ම අනන්‍යයන් ද බෞද්ධ සංස්කෘතිය අනුකරණය කිරීමෙන් සිදුවන්නේ අදාළ ආගමික සංස්කෘතික වටිනාකම් බිඳ වැටීමයි.
මූලික ආගම්වල පිරිස් පවා මේ සිදුවීම හෙළා දකිනු නියත ය. එයට හේතුව ඒ ඒ ආගම් නිසා ඇතිවූ සමාජ සංස්කෘතීන් හා ඒවා උරුම කරගත් භාෂා ලක්ෂණ, වචන, සාහිත්‍යය ආදිය වෙනස්වීම නිසා තම අනන්‍යතාවට හානි වීමයි.
වෙසෙසින් ම බොදු සමාජයේ බිහිවන බොහෝ ගද්‍ය පද්‍ය ආදිය පමණක් නොව සිතුම් පැතුම්වල පවා, උපතේ සිට මරණය දක්වා ම බෞද්ධ දර්ශනය හා බැඳුණු සිරිත්විරිත්වල බලපෑම දක්නට ලැබේ.
ඒ සාහිත්‍යය තුළ ශාස්ත්‍රිය පැතිකඩ මෙන් ම ඉන් බාහිර වූ ජන ජීවිතය පවා හෙළි කරයි. නමුත් සාහිත්‍යයේ පවා අද යම් පසුබෑමක් වේ නම් එයට හේතුව ද අපේ සමාජ සංස්කෘතියට එල්ල වූ බලපෑම් හා විකෘති කිරීම් යැයි සඳහන් කිරීම වරදක් නොවේ.
ඒ සංස්කෘතිය කෙතරම් වටනේ ද යත් අපේ ඇත්තන් අත්තනෝමතික ව ක්‍රියා කරන අතර බටහිර සමාජය බෞද්ධ දර්ශනය හා අදාළ කරුණු තම ජීවිතයට අදාළ කර ගැනීමට දරන උත්සාහය සතුටුදායක මට්ටමින් වර්ධනය වී තිබේ.
මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇති ව තිබෙන්නේ බෞද්ධාගමික සංස්කෘතිය තුළ අන්‍යාගම් පහත් සේ සැලකීමක් හෝ හෙළා දැකීමක් සිදු නොවීමයි. ආගමික සහනශීලීත්වය ඉහළින්ම පවතින දර්ශනය බෞද්ධ ධර්මය ලෙස පැවැසීමේ කිසිදු වරදක් නොවේ.
එනිසා ම බරපතළ සංස්කෘතික ගැටුමක් ඇති කරමින් බෞද්ධ දර්ශනය හා බැඳුණු සංස්කෘතියට එල්ල කිරීම මාන බලන බලපෑම මර්දනය කිරීම සඳහා සැබෑ බෞද්ධයන් පෙළගැසිය යුතු කාලය එළැඹ ඇත.
